Η τέχνη ως επαναπροσδιορισμός σε έναν κόσμο υπερπληροφόρησης
Συνέντευξη στον Λάμπρο Αναγνωστόπουλο
Στην έκθεσή της με τίτλο «Overloaded», που παρουσιάζεται στη Braggart, σε επιμέλεια Βασίλη Καραμπάτσα, η εικαστικός Δήμητρα Εξάρχου επιχειρεί μια διεισδυτική χαρτογράφηση της σύγχρονης εμπειρίας: της ζωής μέσα σε ένα αδιάκοπο, ψηφιακά διαμεσολαβημένο περιβάλλον. Αν και η αρχική ενότητα των έργων της έφερε τον τίτλο «Εικονικές Συμβιώσεις», ο όρος «Overloaded» αποδείχθηκε τελικά πιο περιεκτικός.
Συμπυκνώνει όχι μόνο την υπερπληροφόρηση, αλλά και τη συναισθηματική, ψυχική και αισθητηριακή υπερφόρτωση που χαρακτηρίζει την εποχή μας. Η Δήμητρα Εξάρχου δεν δαιμονοποιεί τη νέα πραγματικότητα ούτε προτείνει μια ουτοπική επιστροφή στο «πριν». Αντίθετα, θέτει ερωτήματα: Πόσο επιτρέπουμε να μας επηρεάζει; Πόσο συνειδητά επιλέγουμε τα φίλτρα μας; Πού εντοπίζεται το όριο ανάμεσα στην εικονική προβολή και την πραγματική εμπειρία;
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μιλά για τη δύναμη της τέχνης όχι ως «αντίδοτο», αλλά ως μέσο επαναπροσδιορισμού. Μέσα σε έναν κόσμο διαρκούς ροής, η τέχνη γίνεται ένας τόπος παύσης, ένας χώρος όπου μπορούμε να ανακτήσουμε το κέντρο και το εσωτερικό μας σύμπαν.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
Ο τίτλος Overloaded παραπέμπει άμεσα στην έννοια της υπερφόρτωσης. Γιατί δώσατε αυτό τον τίτλο;
Ο τίτλος αυτός δόθηκε από τον επιμελητή της έκθεσης, Βασίλη Καραμπάτσα, για την ατομική έκθεση στην γκαλερί Braggart. Η ενότητα των έργων της οποίας είναι μέρος, αρχικά είχε ονομαστεί από εμένα «Εικονικές Συμβιώσεις» όπου κάθε έργο της καυτηριάζει μία νέα πραγματικότητα επικοινωνίας. Όταν έγινε η επιλογή των έργων για την έκθεση ο κύριος Καραμπάτσας μου λέει, Δήμητρα αυτό που έχω μπροστά μου είναι Overloaded και αυτό είναι το υπέροχο στην Τέχνη, η διαφορετική οπτική των θεατών. Όντως πολύ εύστοχα ο τίτλος Overloaded περιέχει ακόμη περισσότερα από τον αρχικό. Δεν είναι μόνο το πώς επικοινωνούμε και που κατοικούμε (στο εικονικό ή το πραγματικό) αλλά η υπερφόρτωση και η συνεχής ροή των πληροφοριών που δεχόμαστε δημιουργεί σύγχυση συναισθημάτων και δημιουργεί ένα ψευδές τοπίο γύρω μας.
Πιστεύετε ότι η συνεχής ροή δεδομένων επηρεάζει την ψυχική ισορροπία του σύγχρονου ανθρώπου;
Φυσικά και την επηρεάζει. Διαβάζουμε αδιάκοπα πλέον οτιδήποτε είναι στη ροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και αν ακόμη δεν εξαντλήσουμε ένα άρθρο ή ένα κείμενο έχουμε δεχθεί τον τίτλο συνειδητά ή υποσυνείδητα. Μπερδεμένες ειδήσεις, διαφημίσεις, φωτογραφίες, κείμενα. Τη μια στιγμή χαμόγελα και σε ένα δευτερόλεπτο, εικόνα πολέμου και ξανά πάλι χαρά, λύπη, σε μια αδιάκοπη ροή που δεν έχουμε επιλέξει. Πως μπορεί αυτό να μην επηρεάζει την ψυχική ισορροπία.
Πιστεύετε ότι ο θεατής ταυτίζεται, προβληματίζεται ή αισθάνεται δυσφορία;
Τα έργα μου δεν νομίζω πως δημιουργούν δυσφορία. Πως θα μπορούσε άλλωστε με τόσο χρώμα να συμβεί αυτό. Εξάλλου δεν προσπαθώ σε καμία περίπτωση να αποποιηθώ ή να δαιμονοποιήσω αυτή τη νέα πραγματικότητα. Δεν προτείνω κάτι άλλο. Αυτή η νέα πραγματικότητα δεν θα αλλάξει, αντιθέτως θα γίνεται ολοένα και περισσότερο μέρος της καθημερινότητάς μας. Να προβληματίσω είναι νομίζω πιο εύστοχο, πόσο θα αφήνουμε να μας επηρεάζει, πόσο χρόνο θα σπαταλάμε στον διαδικτυακό τόπο και φυσικά τι φίλτρα θα βάζουμε ο καθένας στην υπερπληροφόρηση που δεχόμαστε.
Η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως αντίδοτο στην ψηφιακή υπερφόρτωση;
Η Τέχνη έχει μεγάλη δύναμη ανά τους αιώνες. Ανέκαθεν στην ιστορία της τέχνης οι καλλιτέχνες αναμετρώνται με την εποχή τους και τα σύγχρονά τους ερωτήματα. Οπότε δεν θα το έλεγα ακριβώς αντίδοτο. Αντίδοτο χρειάζεται κάποιος όταν χρήζει ίασης. Η εποχή μας δεν θα αλλάξει. Όσο όμως μένουμε συνδεδεμένοι με ερωτήματα και προβληματισμούς που θέτουν σύγχρονοι καλλιτέχνες, τόσο θα ξαναβρίσκουμε το κέντρο μας, το εσωτερικό μας σύμπαν. Και αυτό μπορεί να μην είναι αντίδοτο είναι σίγουρα όμως, ένα μέσο επαναπροσδιορισμού.
Αν έπρεπε να περιγράψετε το Overloaded με μία εικόνα ή μία λέξη, ποια θα ήταν;
Επειδή η λέξη overloaded για μένα είναι αντιπροσωπευτικότερη όλων, θα επέλεγα την περιγραφή με μία εικόνα δανεισμένη από λεπτομέρεια ενός έργου της έκθεσης. Ένας χρυσός πολυέλαιος, δείγμα φαντασίωσης χλιδής και ευμάρειας, μιας και μπορεί ο καθένας να πλάσει την εικονική του ζωή σ’ αυτό το μέσο και από κάτω ένα αβγό τηγανιτό να προσγειώνει στην πραγματικότητα.
Διάρκεια: 09 Φεβρουαρίου – 11 Μαρτίου 2026
Ωράριο: Δευτέρα κλειστά, Τετάρτη και Παρασκευή 10:30-20:00, Τρίτη, Πέμπτη και Σάββατο 11:00 -14:00
Παπακυριαζή 55 και Σκαρλάτου Σούτσου, Λάρισα
Τ: 2416007422, Μ: 6908622813
