Στη χώρα μας, έως το τέλος του 2026, το σύστημα μεταγραφών και υποθηκών θα αποτελέσει παρελθόν, με το Εθνικό Κτηματολόγιο να τίθεται σε πλήρη λειτουργία.
Η μετάβαση αυτή σηματοδοτεί την εγκατάλειψη ενός ανθρωποκεντρικού και συχνά επισφαλούς πλαισίου, προς ένα σύγχρονο, κτηματοκεντρικό σύστημα που ενισχύει την ασφάλεια των συναλλαγών.
Το έργο του Κτηματολογίου, μία από τις σημαντικότερες θεσμικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών, με άμεσο αποτύπωμα στην ασφάλεια δικαίου, την προστασία της ιδιοκτησίας και τη λειτουργία της οικονομίας, ξεκίνησε το 1995 με τον νόμο 2308/1995.
Μέχρι το 2018 είχε ολοκληρωθεί η κτηματογράφηση μόλις του 29% των δικαιωμάτων σε ακίνητη περιουσία. Από το 2019 και μετά καταγράφεται σαφής επιτάχυνση.
Σύμφωνα με τη γενική διευθύντρια του Κτηματολογίου, Ολυμπία Μαρκέλλου, μέσα στον επόμενο μήνα το 99% της χώρας θα διαθέτει αναρτημένα στοιχεία και Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ), ο οποίος αποτελεί το μοναδικό σημείο αναφοράς για κάθε ακίνητο.
Η πρόοδος αυτή βασίστηκε σε στοχευμένες θεσμικές παρεμβάσεις, στην απλοποίηση διαδικασιών και, κυρίως τα τελευταία χρόνια, στην εκτεταμένη ψηφιοποίηση των υπηρεσιών.
Όπως επισημαίνει, «είναι αυτονόητο ότι σε ένα έργο τέτοιας κλίμακας εμφιλοχωρούν σφάλματα στις αρχικές εγγραφές, σε ορισμένες περιπτώσεις και πέραν του αναμενόμενου».
«Η αντιμετώπισή τους αποτελεί βασική επιχειρησιακή προτεραιότητα» σημειώνει η κα. Μαρκέλλου κληθείς να απαντήσει στο ερώτημα της «Ν» αναφορικά με την καθυστέρηση που παρατηρείται στην διεκπεραίωση των πράξεων περί το Κτηματολόγιο και εξηγεί:
Το Ελληνικό Κτηματολόγιο λειτουργεί σε περιβάλλον αυξημένων και διαρκώς μεταβαλλόμενων απαιτήσεων. Από την ολοκλήρωση της κτηματογράφησης, έως τη συνεχή αύξηση των πράξεων λόγω της έντονης κινητικότητας στην αγορά, αλλά και τη διαχείριση συσσωρευμένων εκκρεμοτήτων που προέκυψαν κατά τη μετάβαση και ενοποίηση των υποθηκοφυλακείων.
Στο πλαίσιο αυτό έχουν υλοποιηθεί παρεμβάσεις που επιταχύνουν τις διορθώσεις, όπως, απλοποίηση διαδικασιών, ενίσχυση των Κτηματολογικών Γραφείων, πλήρης ψηφιοποίηση της υποβολής πράξεων, ανάπτυξη εργαλείων έρευνας και πρόσβασης στα ιστορικά αρχεία των πρώην υποθηκοφυλακείων (archive.ktimatologio.gr), καθώς και εισαγωγή αυτοματοποιημένων ελέγχων για τη βελτίωση της ποιότητας των εγγραφών.
Τα αποτελέσματα είναι ήδη μετρήσιμα, τόσο ως προς τη μείωση των εκκρεμοτήτων όσο και ως προς τη βελτίωση των χρόνων εξυπηρέτησης.
Το 2025 ολοκληρώθηκαν σχεδόν 700.000 πράξεις, διπλάσιες σε σχέση με το 2024 και, για πρώτη φορά, περισσότερες από όσες εισήχθησαν προς διεκπεραίωση. Καθοριστική υπήρξε η εφαρμογή της υπερτοπικής αρμοδιότητας, που επιτρέπει σε δικηγόρους μιας περιοχής να εξετάζουν υποθέσεις άλλης με αυξημένο φόρτο.
Σήμερα οι εκκρεμείς πράξεις στο λειτουργούν Κτηματολόγιο ανέρχονται περίπου σε 142.000, από 155.000 στις αρχές Φεβρουαρίου και 170.000 στις αρχές του έτους.
Οδηγός Κτηματολογίου ενόψει της ολοκλήρωσής του
Η «Ν», ενόψει της ολοκλήρωσης του Κτηματολογίου, συγκέντρωσε και παρουσιάζει απαντήσεις σε βασικά ερωτήματα που τυχόν απασχολούν τους κατόχους ακινήτων.
Για να μπορέσει κάθε δικαιούχος ακίνητης περιουσίας στη χώρα να αξιοποιήσει την πληροφορία του Κτηματολογίου, το πρώτο βήμα είναι να επισκεφθεί διαδικτυακά την ιστοσελίδα του Ελληνικού Κτηματολογίου, www.ktimatologio.gr, να αναζητήσει την περιοχή όπου βρίσκεται το ακίνητό του και να διαπιστώσει αν έχει ολοκληρωθεί η κτηματογράφηση ή αν η περιοχή παραμένει ακόμη σε διαδικασία κτηματογράφησης.
Τι πρέπει να κάνουν οι ιδιοκτήτες ακινήτων σε περιοχές όπου λειτουργεί ήδη το Κτηματολόγιο και το ακίνητό τους έχει ΚΑΕΚ;
Μέσω της ηλεκτρονικής εφαρμογής για πολίτες, με τη χρήση των κωδικών TAXISnet, ο ιδιοκτήτης μπορεί να εντοπίσει το ακίνητό του. Εφόσον:
α) το ακίνητο έχει καταχωριστεί στο όνομά του, πρέπει να ελέγξει προσεκτικά τα στοιχεία της κτηματογράφησης. Αν διαπιστώσει λάθη είτε στα στοιχεία του ακινήτου είτε στα προσωπικά του στοιχεία ή στα στοιχεία του δικαιώματός του, πρέπει, κατά περίπτωση, να υποβάλει αίτηση πρόδηλου σφάλματος, αίτηση γεωμετρικών μεταβολών ή αγωγή διόρθωσης των πρώτων εγγραφών.
β) το ακίνητο έχει καταχωριστεί σε τρίτο, είτε σε άλλο ιδιώτη είτε στο Ελληνικό Δημόσιο, πρέπει να ζητήσει δικαστικά τη διόρθωση.
γ) το ακίνητο φέρει την ένδειξη «άγνωστου ιδιοκτήτη», πρέπει να ζητήσει τη διόρθωση είτε διοικητικά, υποβάλλοντας αίτηση πρόδηλου σφάλματος στο κτηματολόγιο, καταθέτοντας μεταγραμμένο τίτλο, κοινοποιώντας την αίτησή του στο Ελληνικό Δημόσιο, είτε δικαστικά.
Τι σημαίνει αγωγή διόρθωσης πρώτων εγγραφών;
Όταν το πρόβλημα δεν αφορά ένα προφανές ή τεχνικό λάθος, αλλά την ίδια την ουσία του δικαιώματος, τότε απαιτείται αγωγή διόρθωσης των πρώτων εγγραφών, δηλαδή προσφυγή στη Δικαιοσύνη. Αυτό συμβαίνει ιδίως όταν υπάρχει αμφισβήτηση ως προς το ποιος είναι ο πραγματικός ιδιοκτήτης, σύγκρουση τίτλων ή επίκληση χρησικτησίας. Στο Κτηματολόγιο, οι ανακριβείς αρχικές εγγραφές διορθώνονται είτε με τη διαδικασία του πρόδηλου σφάλματος είτε με δικαστική απόφαση, ανάλογα με το είδος του σφάλματος. Με απλά λόγια, ό,τι είναι προφανές και τεχνικό μπορεί να διορθωθεί διοικητικά. Ό,τι αφορά ουσιαστική αμφισβήτηση δικαιώματος λύνεται, κατά κανόνα, δικαστικά.
Ποιες διορθώσεις γίνονται ηλεκτρονικά;
Το Κτηματολόγιο παρέχει πλέον σημαντικές δυνατότητες ηλεκτρονικής εξυπηρέτησης για εξωδικαστικές διορθώσεις. Ηλεκτρονικά μπορούν να υποβάλλονται αιτήσεις διόρθωσης πρόδηλων σφαλμάτων, δηλαδή για προφανή λάθη στα στοιχεία του δικαιούχου ή της εγγραφής, εφόσον αυτά μπορούν να διορθωθούν διοικητικά, χωρίς δικαστική εμπλοκή. Υπό προϋποθέσεις, ηλεκτρονικά προωθούνται και ορισμένες διορθώσεις για ακίνητα με την ένδειξη «αγνώστου ιδιοκτήτη», καθώς και ειδικές διορθώσεις που στηρίζονται σε αποφάσεις δασικών χαρτών. Αντίθετα, όταν πρόκειται για γεωμετρικές διορθώσεις που απαιτούν κοινοποιήσεις σε όμορους ή περαιτέρω τεχνικό έλεγχο, η διαδικασία δεν ολοκληρώνεται ηλεκτρονικά και απαιτείται διά ζώσης υποβολή. Πολύ σύντομα και αυτή η διαδικασία θα ολοκληρώνεται ψηφιακά μέσω της εφαρμογής metavoles.krimatologio.gr
Αν το ακίνητο έχει καταχωριστεί σε τρίτο, υπάρχει άλλη λύση πέρα από τα δικαστήρια;
Κατά κανόνα, όταν ένα ακίνητο έχει καταχωριστεί σε άλλον ιδιώτη ή στο Ελληνικό Δημόσιο και υπάρχει πραγματική σύγκρουση δικαιωμάτων, η διόρθωση επιδιώκεται δικαστικά με αγωγή διόρθωσης των πρώτων εγγραφών. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες περιορισμένες εξαιρέσεις εξωδικαστικής διόρθωσης, αλλά μόνο όπου αυτό προβλέπεται ρητά από τον νόμο, όπως σε συγκεκριμένες περιπτώσεις προδήλου σφάλματος ή σε ειδικές διαδικασίες του άρθρου 6 παρ. 4 του ν. 2664/1998. Οι αιτήσεις αυτές υποβάλλονται ψηφιακά.
Σε κάθε περίπτωση, όταν δεν πρόκειται για απλό σφάλμα καταχώρισης αλλά για ουσιαστική αμφισβήτηση της κυριότητας, η λύση δίνεται συνήθως από τα δικαστήρια. Αντίθετα, στις περιπτώσεις ακινήτων με την ένδειξη «άγνωστου ιδιοκτήτη», η νομοθεσία έχει διευρύνει τις δυνατότητες διοικητικής διόρθωσης υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Τι ισχύει για τα ακίνητα «αγνώστου ιδιοκτήτη»;
Η ένδειξη «αγνώστου ιδιοκτήτη» δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το ακίνητο χάνεται. Σημαίνει ότι, κατά τη διαδικασία της κτηματογράφησης, το ακίνητο ή το σχετικό δικαίωμα δεν δηλώθηκε καθόλου, δεν δηλώθηκε σωστά ή δεν τεκμηριώθηκε επαρκώς, με αποτέλεσμα να μην έχει καταχωριστεί δικαιούχος.
Αν ο ενδιαφερόμενος διαθέτει νόμιμο, μεταγραμμένο τίτλο, μπορεί, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις που προβλέπει ο νόμος, να ζητήσει τη διόρθωση της εγγραφής με διοικητική διαδικασία. Μάλιστα, μετά τις αλλαγές του ν. 5142/2024, για ορισμένα ακίνητα με την ένδειξη «αγνώστου ιδιοκτήτη» η αίτηση διόρθωσης πρόδηλου σφάλματος γίνεται υποχρεωτικά δεκτή από το αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο, χωρίς να απαιτείται δικαστική προσφυγή.
Για ακίνητα που βρίσκονται εντός εγκεκριμένου σχεδίου πόλεως ή εντός οικισμού, η νομοθεσία προβλέπει επίσης ότι δεν απαιτείται πλέον επίδοση της αίτησης στο Ελληνικό Δημόσιο. Αν, όμως, υπάρχει αμφισβήτηση, έλλειψη τίτλων ή η υπόθεση δεν εμπίπτει στις περιπτώσεις διοικητικής διόρθωσης που ορίζει ο νόμος, τότε απαιτείται δικαστική διαδικασία για την αναγνώριση του δικαιώματος. Σε κάθε περίπτωση, η διόρθωση πρέπει να ζητηθεί μέσα στις νόμιμες προθεσμίες που ισχύουν για τις αρχικές εγγραφές.
Υπάρχει προθεσμία για την διεκδίκηση ακινήτου που έχει καταχωρηθεί ως «άγνωστο»;
Ναι, υπάρχει προθεσμία, αλλά δεν είναι ενιαία για όλες τις περιοχές. Για ορισμένες περιοχές, η αποκλειστική προθεσμία λήγει την 31η Δεκεμβρίου του έτους μέσα στο οποίο συμπληρώνονται οκτώ έτη από την έναρξη ισχύος του Κτηματολογίου στην περιοχή. Για τον λόγο αυτό, ο ιδιοκτήτης πρέπει πάντα να ελέγχει την ειδική προθεσμία που ισχύει για τον ΟΤΑ όπου βρίσκεται το ακίνητό του.
Για τις περιοχές στις οποίες η προθεσμία είχε ήδη λήξει, η νομοθεσία προβλέπει νέα δυνατότητα αμφισβήτησης και διόρθωσης εγγραφών «αγνώστου ιδιοκτήτη» μέχρι την πάροδο ενός έτους από τη δημοσίευση πράξης του Διοικητικού Συμβουλίου του Ελληνικού Κτηματολογίου, με την οποία θα διαπιστώνεται ότι το σύστημα του Κτηματολογίου έχει πλέον εφαρμοστεί σε όλη τη χώρα, σε αντικατάσταση του συστήματος μεταγραφών και υποθηκών.
Η δυνατότητα αυτή, όμως, για τις περιοχές όπου η παλιά προθεσμία είχε λήξει, ισχύει μόνο εφόσον μετά τη λήξη της αρχικής προθεσμίας δεν έχουν καταχωριστεί μεταγενέστερες πράξεις στο κτηματολογικό φύλλο του ακινήτου. Χρήσιμο είναι, πριν από κάθε ενέργεια, ο ενδιαφερόμενος να ανατρέχει στην επίσημη σελίδα του Ελληνικού Κτηματολογίου για τις «Αρχικές εγγραφές και προθεσμίες διόρθωσης», όπου δημοσιεύονται οι ισχύουσες προθεσμίες ανά περιοχή.
Τι γίνεται όταν ο πολίτης δεν μπορεί να εντοπίσει το ΚΑΕΚ;
Η αδυναμία εντοπισμού του ΚΑΕΚ δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι υπάρχει αμφισβήτηση κυριότητας. Μπορεί να οφείλεται σε δυσκολία εντοπισμού του ακινήτου, σε αναντιστοιχία στοιχείων ή σε ανάγκη περαιτέρω έρευνας στα κτηματολογικά δεδομένα. Ο ενδιαφερόμενος πρέπει αρχικά να αναζητήσει το ακίνητο μέσω του Ψηφιακού Χάρτη Κτηματογράφησης (maps.ktimatologio.gr) και αν δεν προκύπτει αποτέλεσμα, να απευθυνθεί στο αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο για καθοδήγηση.
Αν από την έρευνα προκύψει ότι πρόκειται για απλό σφάλμα καταχώρισης ή για περίπτωση που υπάγεται σε διοικητική διόρθωση, μπορεί να ακολουθηθεί η αντίστοιχη εξωδικαστική διαδικασία, όπως αίτηση διόρθωσης πρόδηλου σφάλματος ή άλλη αίτηση που προβλέπεται από τον ν. 2664/1998. Οι σχετικές αιτήσεις υποβάλλονται και ηλεκτρονικά μέσω των υπηρεσιών του Κτηματολογίου.
Αν, όμως, διαπιστωθεί ότι το ακίνητο έχει καταχωριστεί σε τρίτο, στο Ελληνικό Δημόσιο ή ότι υπάρχει ουσιαστική σύγκρουση δικαιωμάτων, τότε η υπόθεση δεν αντιμετωπίζεται ως απλό ζήτημα εντοπισμού, αλλά οδηγεί, κατά κανόνα, σε δικαστική διεκδίκηση για τη διόρθωση της εγγραφής.
Τι πρέπει να κάνουμε αν το ακίνητό μας βρίσκεται σε περιοχή όπου δεν λειτουργεί ακόμη το Κτηματολόγιο.
Αν το ακίνητο βρίσκεται σε περιοχή όπου δεν λειτουργεί ακόμη το Κτηματολόγιο, υπάρχουν τρεις βασικές περιπτώσεις:
1. Το ακίνητο δεν έχει ακόμη ΚΑΕΚ.
Αυτό συμβαίνει ακόμη στην Κέρκυρα, στη Θεσπρωτία (με εξαίρεση ορισμένες περιοχές), στις περιφερειακές ενότητες Χανίων και Ρεθύμνης, σε περιοχές του βόρειου Ηρακλείου Κρήτης, καθώς και στα νησιά Λήμνο και Λέσβο (με εξαίρεση ορισμένες περιοχές). Οι περιοχές αυτές βρίσκονται στο στάδιο πριν από την Ανάρτηση των προσωρινών κτηματολογικών στοιχείων. Στην περίπτωση αυτή, ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να περιμένει την Ανάρτηση, η οποία διαρκεί δύο μήνες, και, εφόσον συντρέχει λόγος, να υποβάλει αίτηση διόρθωσης.
2. Το ακίνητο έχει ΚΚΑΕΚ, επειδή η περιοχή βρίσκεται στο στάδιο της Ανάρτησης.
Αυτό συμβαίνει στα νησιά των Κυκλάδων. Στην περίπτωση αυτή, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να υποβάλει αίτηση διόρθωσης, εφόσον διαφωνεί με οποιοδήποτε στοιχείο της εγγραφής. Ορισμένα στοιχεία διορθώνονται έως την περαίωση της διαδικασίας, ενώ άλλα θα διορθωθούν μετά τη μετάβαση σε καθεστώς λειτουργίας Κτηματολογίου.
3. Το ακίνητο έχει ΚΑΕΚ, επειδή στην περιοχή έχει ολοκληρωθεί η Ανάρτηση και τα στοιχεία βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας. Στην περίπτωση αυτή, η κτηματογράφηση αναμένεται να περαιωθεί εντός του 2026. Ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να αναμείνει την ολοκλήρωση της διαδικασίας και στη συνέχεια θα κληθεί, εντός του 2027, να λάβει γνώση της έκθεσης που αφορά είτε αίτηση διόρθωσης που έχει ο ίδιος υποβάλει είτε αίτηση που υπέβαλε τρίτος σε βάρος του. Αν διαφωνεί, θα μπορεί να υποβάλει αντιρρήσεις. Οι υποθέσεις στις οποίες δεν υπάρχει συναίνεση θα εξεταστούν από τις ανεξάρτητες διοικητικές επιτροπές του ν. 2308/1998.
Τι γίνεται αν ένα ακίνητο έχει χαρακτηριστεί δασικό
Το Κτηματολόγιο δεν αποφαίνεται για τον δασικό χαρακτήρα μιας έκτασης, αλλά καταγράφει τον χαρακτηρισμό που προκύπτει από τους δασικούς χάρτες.
Αν ο ιδιοκτήτης διαπιστώσει ότι το ακίνητό του εμφανίζεται ως δασικό, οι ενέργειες που πρέπει να κάνει δεν ξεκινούν από το Κτηματολόγιο, αλλά από την αρμόδια Διεύθυνση Δασών. Εκεί μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να υποβάλει αντιρρήσεις κατά του δασικού χάρτη ή αίτηση διόρθωσης πρόδηλου σφάλματος. Η αίτηση πρόδηλου σφάλματος δεν υποκαθιστά την αντίρρηση.
Αν έχει ήδη υποβληθεί αντίρρηση και έχει εκδοθεί απόφαση που δικαιώνει τον ιδιοκτήτη, ή αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις που προβλέπει η νεότερη νομοθεσία για διόρθωση βάσει αποφάσεων δασικών χαρτών, μπορεί να ζητηθεί και η αντίστοιχη διόρθωση της κτηματολογικής εγγραφής με διοικητική διαδικασία.
Σε περιπτώσεις όπου το ίδιο ακίνητο εμφανίζεται «διχοτομημένο», δηλαδή ένα τμήμα του έχει καταχωριστεί κανονικά και άλλο τμήμα εμφανίζεται ως δασικό με διαφορετικό ΚΑΕΚ, ο πολίτης πρέπει πρώτα να επιλύσει το ζήτημα του δασικού χαρακτηρισμού και στη συνέχεια να προχωρήσει στην αναγκαία κτηματολογική διόρθωση, είτε γεωμετρική είτε νομική. Χωρίς προηγούμενη επίλυση του δασικού ζητήματος, δεν μπορεί να δοθεί οριστική λύση και στο Κτηματολόγιο.
Ποιες πράξεις εγγράφονται στο Κτηματολόγιο;
Στο Κτηματολόγιο δεν εγγράφονται απλώς «συμβόλαια», αλλά κάθε πράξη που δημιουργεί, μεταβάλλει, μεταβιβάζει ή καταργεί εμπράγματα δικαιώματα επί ακινήτων. Με απλά λόγια, εγγράφεται οτιδήποτε επηρεάζει τη νομική κατάσταση ενός ακινήτου. Οι βασικές κατηγορίες πράξεων είναι οι εξής:
Πράξεις κτήσης κυριότητας (αφορούν την αλλαγή ιδιοκτησίας ενός ακινήτου, όπως, αγοραπωλησίες, δωρεές, γονικές παροχές, ανταλλαγές. Είναι οι πιο συχνές εγγραφές και αποτελούν τον «πυρήνα» της λειτουργίας του Κτηματολογίου).
Εμπράγματες ασφάλειες, (βάρη), δικαιώματα τρίτων επί του ακινήτου: υποθήκες, δικαστικές αποφάσεις και αγωγές, αποδοχές κληρονομιάς, κ.α.
Πράξεις της διοίκησης που επηρεάζουν ακίνητα, όπως απαλλοτριώσεις, πράξεις εφαρμογής, χαρακτηρισμοί (π.χ. κοινόχρηστοι χώροι) πράξεις δασικού ή πολεοδομικού χαρακτήρα (όπου προβλέπεται).
Δείτε περισσότερα στη ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ
