Για πρώτη φορά στην Ευρώπη -και φυσικά στην Ελλάδα- υλοποιείται από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης σε συνέχεια του νόμου του Υπουργείου Υγείας και με τη συνδρομή του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, ένα ολοκληρωμένο, ψηφιακό πλαίσιο επαλήθευσης ηλικίας που στοχεύει στην ουσιαστική προστασία των ανηλίκων και στην αναβάθμιση της δημόσιας υγείας.
Η πρωτοποριακή αυτή ευρωπαϊκή υλοποίηση, που παρουσιάστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το καλοκαίρι, αποτρέπει την πρόσβαση ανηλίκων σε προϊόντα καπνού, νικοτίνης (συμπεριλαμβανομένης της άτμισης) και αλκοόλ και είναι σχεδιασμένη ώστε να είναι πολύ απλή στη χρήση – δεν απαιτούνται ιδιαίτερες ψηφιακές δεξιότητες από τους αγοραστές ή τους πωλητές.
Η τεχνολογική λύση έρχεται ως συνέχεια και συμπλήρωμα του πρόσφατου νόμου για τη δημόσια υγεία, ενισχύοντας την εφαρμογή του μέσω ψηφιακών εργαλείων.
Κεντρικός σκοπός του θεσμικού πλαισίου είναι η προστασία των νέων και η πρόληψη της χρήσης προϊόντων καπνού, νικοτίνης και αλκοόλ σε νεαρή ηλικία, μέσα από πέντε άξονες δράσης: μέτρα πρόληψης και προστασίας των ανηλίκων, αυστηρότερη εποπτεία της αγοράς, ειδική ρύθμιση για τα νέα προϊόντα νικοτίνης, δημιουργία ψηφιακού μητρώου ελέγχου και ενδυνάμωση των ελεγκτικών μηχανισμών και των κυρώσεων.
Στο πλαίσιο αυτό θεσπίζεται για πρώτη φορά σαφής και καθολική απαγόρευση της πώλησης, προσφοράς και διάθεσης των σχετικών προϊόντων σε ανηλίκους, με την ευθύνη εξακρίβωσης της ηλικίας να ανατίθεται ρητά στον πωλητή. Εάν ο αγοραστής δεν προσκομίσει αποδεικτικό ηλικίας, η συναλλαγή απαγορεύεται.
«Η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επίλυση πραγματικών κοινωνικών προβλημάτων κι αυτή είναι η ομορφιά της. Υπό τον συντονισμό του Υπουργού Επικρατείας, Άκη Σκέρτσου και σε στενή συνεργασία με τα Υπουργεία Υγείας και Προστασίας του Πολίτη, υλοποιούμε ένα συνεκτικό ψηφιακό πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων. Με το alto.gov.gr διασφαλίζουμε για πρώτη φορά την πλήρη χαρτογράφηση της αγοράς προϊόντων καπνού, άτμισης και αλκοόλ, ενισχύοντας τον στοχευμένο έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές. Παράλληλα, μέσω της πλατφόρμας events.gov.gr θεσπίζουμε ένα σαφές και διαφανές πεδίο για τη δήλωση ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων, περιορίζοντας φαινόμενα καταστρατήγησης και διευκολύνοντας τους ελέγχους. Επιπλέον, η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας μέσω του Kids Wallet και Gov.gr Wallet εισάγει μια ασφαλή και αξιόπιστη διαδικασία, που περιορίζει ουσιαστικά την πρόσβαση ανηλίκων σε επιβλαβή προϊόντα, χωρίς περιττή έκθεση προσωπικών δεδομένων. Η ίδια προσέγγιση θα επεκταθεί και στις διαδικτυακές αγορές, μετά από ένα διάστημα προσαρμογής των επιχειρήσεων. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που ήρθε για να μείνει, ώστε να διαμορφώσουμε ένα πιο ασφαλές περιβάλλον για τα παιδιά μας και για αυτό απαιτείται η στήριξη όλων μας», δήλωσε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, κατά την παρουσίαση στη συνέντευξη Τύπου, του Οδικού Χάρτη και Επιχειρησιακού Σχεδίου για την Καθολική Εφαρμογή της Απαγόρευσης Πώλησης Καπνικών και Αλκοόλ σε Ανήλικους.
Πώς λειτουργεί η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας
Η καινοτομία του προγράμματος έγκειται στην εισαγωγή ψηφιακού συστήματος επαλήθευσης ηλικίας: η ταυτοποίηση της ενηλικότητας θα γίνεται μέσω των εφαρμογών Gov.gr Wallet και Kids Wallet.
Στα σημεία λιανικής, ο πωλητής επιλέγει στην εφαρμογή την απαιτούμενη ηλικιακή ομάδα (π.χ. άνω των 18) και εμφανίζεται ένα QR code. Ο υποψήφιος αγοραστής σκανάρει το QR είτε με το Gov.gr Wallet είτε με το Kids Wallet και επιτρέπει την κοινοποίηση ενός πιστοποιητικού επιβεβαίωσης ηλικίας.
Το σύστημα εμφανίζει στον πωλητή πράσινη ή κόκκινη ένδειξη για το αν επιτρέπεται ή όχι η πώληση, χωρίς να αποκαλύπτεται η ακριβής ηλικία του αγοραστή, προσδίδοντας έτσι αξιοπιστία, ταχύτητα και σεβασμό στα προσωπικά δεδομένα.
Η χρήση των ψηφιακών εργαλείων αναμένεται να περιορίσει ουσιαστικά την πρόσβαση των ανηλίκων σε απαγορευμένα προϊόντα και να διευκολύνει την εφαρμογή του νόμου.
Το πλαίσιο προβλέπει επίσης αυστηρές ρυθμίσεις για την είσοδο ανηλίκων σε χώρους διασκέδασης: η είσοδος και παραμονή ανηλίκων σε αμιγώς μπαρ και νυχτερινά κέντρα απαγορεύεται, ενώ εξαιρέσεις για ιδιωτικές εκδηλώσεις με συμμετοχή ανηλίκων επιτρέπονται μόνο σε οριοθετημένους χώρους, εκτός ωραρίου λειτουργίας και μετά από υποχρεωτική δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα events.gov.gr.
Σημαντικό εργαλείο εποπτείας γίνεται το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων (alto.gov.gr), όπου θα εγγραφούν υποχρεωτικά όλες οι επιχειρήσεις και τα σημεία πώλησης προϊόντων καπνού, αλκοόλ και συναφών μη καπνικών προϊόντων, επιτρέποντας για πρώτη φορά την πλήρη χαρτογράφηση της αγοράς, τη στοχευμένη εποπτεία και τη διαλειτουργικότητα μεταξύ αρμοδίων αρχών.
Με την εγγραφή εκδίδεται έγγραφο με QR code για την ταχύτερη και πιο αξιόπιστη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων. Η προθεσμία εγγραφής στο alto.gov.gr λήγει στις 16 Απριλίου 2026.
Το νέο ψηφιακό οικοσύστημα -συνδυάζοντας Gov.gr Wallet, Kids Wallet, alto.gov.gr και events.gov.gr- φιλοδοξεί να μετασχηματίσει την εφαρμογή της νομοθεσίας σε καθημερινό και αποτελεσματικό εργαλείο, αυξάνοντας την αποτρεπτική ικανότητα απέναντι στην πρόσβαση ανηλίκων σε εξαρτήσεις και ενισχύοντας συνολικά την προστασία της δημόσιας υγείας.
