Του Κωνσταντίνου Κοντοκώστα
Αν χαρακτηρίζει κάτι τη δίκη για την διαχείριση του βιντεοληπτικού υλικού της εμπορικής αμαξοστοιχίας του δυστυχήματος των Τεμπών που διεξάγεται στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο Λάρισας είναι η ένταση και το φορτισμένο κλίμα που υπάρχει σχεδόν σε κάθε δικάσιμο.
Από τον περασμένο Οκτώβριο μέχρι σήμερα πραγματοποιήθηκαν 18 συνεδριάσεις με αλλεπάλληλες κατασχέσεις, αποκαλύψεις για την φόρτωση της εμπορικής αμαξοστοιχίας και ερωτήματα για τον τρόπο διαχείρισης του βιντεοληπτικού υλικού.
Και όλα όσα έγιναν ξεκίνησαν από την τυχαία ανακάλυψη ενός πατέρα που έχασε την 19χρονη κόρη του στη σύγκρουση.
Η ανακάλυψη που οδήγησε στο ακροατήριο
Κεντρικός πυρήνας της υπόθεσης είναι το βιντεοληπτικό υλικό από τον Εμπορευματικό Σταθμό της Θεσσαλονίκης απ’όπου ξεκίνησε την πορεία της η εμπορική αμαξοστοιχία το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου του 2023 και το οποίο αναζητήθηκε από τον εφέτη ανακριτή της κύριας δικογραφίας για τη σύγκρουση, τον Μάιο του 2023.
Πράγματι υλικό παραδόθηκε το καλοκαίρι του ίδιου έτους ωστόσο το Φθινόπωρο του 2024 ο δικηγόρος και πατέρας θύματος κ. Αντώνης Ψαρόπουλος διαπίστωσε πως σε αυτό το υλικό υπάρχει ο Εμπορικός Σταθμός Θεσσαλονίκης αλλά όχι ο Εμπορευματικός.
Τα δημοσιεύματα στον Τύπο που ακολούθησαν αυτή την αποκάλυψη οδήγησαν την τότε Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου κα Γεωργία Αδειλίνη να παραγγείλει στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Λάρισας την διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης προκειμένου να διερευνηθεί γιατί δεν απεστάλη το συγκεκριμένο υλικό στον εφέτη ανακριτή.
Τον Ιανουάριο του 2025 η προκαταρκτική εξέταση ολοκληρώνεται με την παραπομπή τριων ατόμων σε δίκη. Κατηγορούμενοι είναι λοιπόν ένας πρώην πρόεδρος του ΟΣΕ, ένας πρώην διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ και ο νόμιμος εκπρόσωπος της Interstar Security, της εταιρείας που έχει αναλάβει τη φύλαξη και βιντεοεπιτήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου του ΟΣΕ από το 2017. Τα αδικήματα για τα οποία κατηγορούνται είναι η υπεξαγωγή εγγράφων κατ’ εξακολούθηση και απείθεια (το στέλεχος της Interstar), η ηθική αυτουργία σε υπεξαγωγή εγγράφων άπαξ και κατ’ εξακολούθηση και η ηθική αυτουργία στην απείθεια (ο πρώην διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ 2023-2025) και η ηθική αυτουργία σε υπεξαγωγή εγγράφων (ο πρόεδρος του ΟΣΕ την 28η Φεβρουαρίου του 2023).
Αντικείμενο της δίκης εκτός από την μη μη προσκόμιση των βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχίας από τον Εμπορευματικό Σταθμό Θεσσαλονίκης είναι και η επανεγγραφή νέων δεδομένων στον ψηφιακό σκληρό δίσκο τους πρώτους μήνες μετά το δυστύχημα που είχε ως αποτέλεσμα να καθίσταται αδύνατη η ανάκτηση του υλικού όταν αυτό παραδόθηκε τελικά στον εφέτη ανακριτή το καλοκαίρι του 2023.
Σημαντικό ακόμα στοιχείο της δικογραφίας είναι το αποτέλεσμα αυτών των πράξεων που φέρεται να τέλεσαν οι κατηγορούμενοι. Συγκεκριμένα στο κατηγορητήριο αναφέρεται ότι οι πράξεις που φέρεται να τέλεσαν «έγιναν προκειμένου να δυσχεράνουν την ανακριτική διαδικασία. Ειδικότερα, τη συλλογή των αναγκαίων αποδεικτικών στοιχείων για την εξακρίβωση της αλήθειας ιδίως όσον αφορά στο μερικότερο διερευνώμενο ζήτημα του είδους του φορτίου το οποίο μετέφερε η εμπορική αμαξοστοιχία».
Να σημειωθεί πως το θέμα του φορτίου είναι κάτι που θα προκύψει αρκετές φορές στο ακροατήριο.
Το «Τρίγωνο», οι διαγραφές και τα πρώτα αιτήματα
Μέχρι στιγμής και μετά από πέντε μήνες ολοκληρώθηκαν οι καταθέσεις μόλις δύο μαρτύρων, του προέδρου της Ελληνικής Λύσης κ. Κυριάκου Βελόπουλου και του κ. Ψαρόπουλου ο οποίος δεν ήταν μάρτυρας κατηγορίας αλλά προτάθηκε και κατέθεσε δεύτερος μετά τον κ. Βελόπουλο και πριν τους δύο δικαστικούς πραγματογνώμονες που είναι μάρτυρες κατηγορίας.
Αυτό που προέκυψε από την κατάθεση του κ. Ψαρόπουλου είναι οι ισχυρισμοί του ότι ο ίδιος είχε ζητήσει προφορικά από τον εφέτη ανακριτή το βιντεοληπτικό υλικό της εμπορικής αμαξοστοιχίας από την αρχή της διερεύνησης της υπόθεσης ενώ γραπτό αίτημα κατέθεσε στον ανακριτή προς το τέλος Μαρτίου του 2023.
Ο κ. Βελόπουλος ήταν ο πρώτος μάρτυρας που κατέθεσε και αυτά που κυρίως εισέφερε στο δικαστήριο ήταν η έκθεση της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών της ΕΛ.ΑΣ για τα τρία βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχίας που παρέδωσε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της Interstar στον εφέτη ανακριτή τον Φεβρουάριο του 2025. Στην έκθεση όπου πιστοποιείται η γνησιότητα αυτών των βίντεο περιλαμβάνεται ακόμα ένα πίνακας με διαγραφές αρχείων όπως προέκυψαν από την ανάλυση των καταγραφικών της Interstar. Αυτό που ισχυρίστηκε ο κ. Βελόπουλος επικαλούμενος αυτόν τον πίνακα είναι ότι τα βίντεο της εμπορικής σβήστηκαν λίγα 24ωρα μετά το δυστύχημα.
Όταν ρωτήθηκε από την εισαγγελέα της έδρας ο κατηγορούμενος από την Interstar για τις συγκεκριμένες διαγραφές, η απάντηση που έδωσε είναι ότι πρόκειται για μη αξιοποιήσιμα αρχεία, “σκουπίδια” όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, λόγω της προβληματικής καταγραφής τους.
Ο συνήγορος υπεράσπισης του στελέχους της Interstar είναι ο κ. Καπερνάρος ο οποίος πριν την έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας προσκόμισε στο δικαστήριο ένα έγγραφο απάντηση της Hellenic Train στην Interstar που χρονολογείται τον Νοέμβριο του 2025. Σε αυτό το έγγραφο αναφέρεται ότι η φόρτωση της εμπορικής αμαξοστοιχίας δεν γίνεται στον Εμπορευματικό Σταθμό Θεσσαλονίκης αλλά σε ένα ανοιχτό χώρο, περίπου 600 μέτρα μακριά από τον Σταθμό όπου δεν υπάρχουν κάμερες. Χώρος μάλιστα ο οποίος ανήκει στην Interstar.
Το θέμα της φόρτωσης της εμπορικής θεωρείται κρίσιμο για τους συνηγόρους υποστήριξης των κατηγορουμένων καθώς το κρίσιμο έγγραφο του εφέτη ανακριτή προς τον ΟΣΕ, που είναι ο υπεύθυνος επεξεργασίας του βιντεοληπτικού υλικού, τον Μάιο του 2023 αναφέρει την αποστολή βιντεοληπτικού υλικού από τυχόν φόρτωση και αναχώρηση της εμπορευματικής αμαξοστοιχίας από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης.
Οι κατασχέσεις και η απρόοπτη διακοπή
Μετά τον κ. Ψαρόπουλο κατέθεσε ο πρώτος δικαστικός πραγματογνώμονας που ανέλαβε μαζί με τον δεύτερο δικαστικό πραγματογνώμονα να συντάξουν την έκθεση τους για τα αίτια της σύγκρουσης και για την πυρόσφαιρα που ακολούθησε αυτής.
Αυτό που προέκυψε μέχρι στιγμής από την κατάθεση του μάρτυρα είναι η βεβαιότητα του ότι δεν υπήρχε καμία ένδειξη μεταφοράς κάποιου αδήλωτου φορτίου στην εμπορική με βάση την αυτοψία που πραγματοποίησαν στο σημείο της σύγκρουσης και την πεποίθηση του ότι τα έλαια σιλικόνης των μετασχηματιστών των ηλεκτραμακών σε συνδυασμό με το ηλεκτρικό τόξο από τα καλώδια υψηλής τάσης των γραμμών δημιούργησαν το φαινόμενο της πυρόσφαιρας.
Σε άλλο σημείο της κατάθεσης του ανέφερε πως πρώτη φορά ζήτησαν από την Interstar βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχίας στις 16 Μαρτίου του 2023 και συγκεκριμένα ένα απόσπασμα από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό των Νέων Πόρων το χρονικό διάστημα 22.00-24.00. Ωστόσο όπως τόνισε ζήτησαν το συγκεκριμένο απόσπασμα για λόγους “ισονομίας” καθώς αυτό που τους ενδιέφερε εκείνη την στιγμή ήταν βιντεοληπτικό υλικό από την επιβατική αμαξοστοιχία από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό της Λάρισας προκειμένου να προσδιορίσουν την ταχύτητα της καθώς δεν είχε βρεθεί ο ταχογράφος της σε αντίθεση με την εμπορική.
Ενώ όμως το βίντεο για την επιβατική παραδόθηκε καθώς είχε ήδη ζητηθεί νωρίτερα από τις ανακριτικές αρχές, για την εμπορική η απάντηση ήταν πως δεν υπάρχει βίντεο λόγω πέρας του 15νθημέρου που δύναται η εταιρεία να διατηρήσει το υλικό.
Ένα ζήτημα ωστόσο που προέκυψε από την κατάθεση του μάρτυρα είχε να κάνει με τις ενέργειες του στο πεδίο της σύγκρουσης της πρώτες πρωινές ώρες της 1ης Μαρτίου του 2023. Συγκεκριμένα ανέφερε πως έφτασε στο σημείο γύρω στις 4 το πρωι αφού ειδοποιήθηκε από αξιωματικό της Τροχαίας Λάρισας για να αναλάβει ως πραγματογνώμονας. Όταν έφτασε στο σημείο, αποχώρησε επειδή ήταν σε εξέλιξη η επιχείρηση διάσωσης. Κατέγραψε μόνο με το κινητό του κάποιες φωτογραφίες και βίντεο και αποχώρησε προκειμένου να ελέγξει την σιδηροδρομική γραμμή, μακριά από το σημείο “μηδέν”.
Στην ερώτηση συνηγόρου υποστήριξης της κατηγορίας απάντησε πως δεν παρέδωσε το σύνολο αυτού του υλικού στις δικαστικές αρχές αξιοποιώντας μόνο αυτό που ήταν απαραίτητο για την δικαστική πραγματογνωμοσύνη. Αφού λοιπόν ανέφερε πως διατηρεί το υλικό σε σκληρό δίσκο στο σπίτι του, και μετά από σχετικό αίτημα των συνηγόρων υποστήριξης της κατηγορίας το δικαστήριο διέταξε αρχικά την κατάσχεση των ψηφιακών δεδομένων και στη συνέχεια την κατάσχεση των υλικών φορέων που βρίσκεται αυτό το υλικό όπως κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές, drone, και σκληρούς δίσκους και απο τους δύο πραγματογνώμονες. Μάλιστα κατασχέθηκαν και οι υπολογιστές από τις υπηρεσίες που εργάζονται σε Περιφέρεια Θεσσαλίας και Αποκεντρωμένη Διοίκηση Στερεάς Ελλάδας- Θεσσαλίας μετά την παραδοχή του μάρτυρα ότι διατηρεί και εκεί αντίγραφα.
Για το συγκεκριμένο υλικό θα κληθεί να καταθέσει μάρτυρας ειδικών γνώσεων που θα επιλεγεί από σχετική λίστα. Μια ενέργεια που θα γινόταν στην δικάσιμο της Τρίτης πριν την ξαφνική διακοπή της συνεδρίασης λόγω αδιαθεσίας της Προέδρου της έδρας.
Η επόμενη μέρα
Η εξέταση του μάρτυρα πλέον συνεχίζεται στις 19 Μαρτίου και ενώ απομένει μια σειρά αιτημάτων και κλήσεων μαρτύρων που καθιστούν αμφίβολη την ολοκλήρωση της δίκης πριν το καλοκαίρι. Να σημειωθεί πως επόμενος μάρτυρας που θα εξεταστεί είναι ο δεύτερος δικαστικός πραγματογνώμονας ενώ υποβλήθηκαν αιτήματα για να καταθέσουν στελέχη της Ιnterstar, του ΟΣΕ και ο τεχνικός σύμβουλος συγγενών θυμάτων Φεντερίκο Καράσκο.
Άγνωστο είναι επίσης τι θα γίνει με τα δεδομένα που κατασχέθηκαν και αν χρειαστεί να διακόψει το δικαστήριο για να πραγματοποιηθεί πραγματογνωμοσύνη ενώ εκκρεμούν διάφορα αιτήματα των συνηγόρων υποστήριξης της κατηγορίας.
Την ίδια στιγμή ξεκινάει σε λίγες εβδομάδες η μεγάλη δίκη για την πολύνεκρη σύγκρουση.
Ρυθμίζονται οι τελευταίες λεπτομέρειες για την 23η Μαρτίου
Την Δευτέρα 23 Μαρτίου αναμένεται να ξεκινήσει στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Λάρισας η δίκη για τη σύγκρουση των δύο τρένων που οδήγησε στον θάνατο 57 ανθρώπους της 28η Φεβρουαρίου του 2023 και τραυμάτισε εκατοντάδες επιβάτες.
Αυτή τη στιγμή ρυθμίζονται και οι τελευταίες λεπτομέρειες στο Συνεδριακό Κέντρο του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στο ΓΑΙΟΠΟΛΙΣ (πρωην ΤΕΙ Λάρισας) όπου θα διεξαχθεί η δίκη με 36 κατηγορούμενους, περισσότερους από 300 μάρτυρες και εκατοντάδες δικηγόρους.
Τις τελευταίες μέρες γίνονται επαφές μεταξύ φορέων του υπουργείου Δικαιοσύνης, του Εφετείου Λάρισας και της Διεύθυνσης Αστυνομίας Λάρισας για να ρυθμιστεί μεταξύ άλλων και το θέμα των διαπιστεύσεων δημοσιογράφων που επίσης αναμένεται να παρευρεθεί μεγάλος αριθμός τουλάχιστον κατά την πρώτη εβδομάδα της δίκης.
Θυμίζουμε πως οι κατηγορούμενοι, πρώην στελέχη των ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ, Hellenic Train, ΡΑΣ και υπουργείου Μεταφορών αντιμετωπίζουν κακουργηματική δίωξη, οι 33 από τους 36, που επιφέρει ποινή μέχρι ισόβια κάθειρξη.
