«Στην Ελλάδα παράγονται κάθε χρόνο τεράστιες ποσότητες οργανικών αποβλήτων, οι περισσότερες από τις οποίες παραμένουν αναξιοποίητες και καταλήγουν στις χωματερές. Η αγροτοβιομηχανία, ένας από τους βασικούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, συμβάλλει σημαντικά σε αυτό το πρόβλημα, καθώς δημιουργεί μεγάλους όγκους υπολειμμάτων που συχνά δεν βρίσκουν καμία παραγωγική χρήση. Στα αγροτοβιομηχανικά απόβλητα περιλαμβάνονται φλούδες και κομμάτια λαχανικών, φλοιοί σιτηρών και ρυζιού, στέμφυλα, υπολείμματα φρούτων και πολλά ακόμη. Ανάμεσα σε αυτά, τα παραπροϊόντα της ελαιοκομίας αποτελούν μια ιδιαίτερα σημαντική κατηγορία». Αυτά μεταξύ άλλων τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο καθηγητής Εντομολογίας στο πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Χρήστος Γ. Αθανασίου, στο πλαίσιο σχετικών ερευνών που πραγματοποιούνται στο Εργαστήριο Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας του Τμήματος Γεωπονίας Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος.
Η ομάδα του καθηγητή εξετάζει πώς τα παραπροϊόντα της ελιάς μπορούν να αξιοποιηθούν μέσω του συγκεκριμένου εντόμου για την παραγωγή ζωοτροφών και εδαφοβελτιωτικών.
Η έρευνα πραγματοποιείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PRIMA και του έργου OLIWA (OLIve Waste – https://www.oliwa-project.xyz/). Τα πρώτα αποτελέσματα, σύμφωνα με όσα τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, δείχνουν ότι η διφασική ελαιοπυρήνα μπορεί να ενσωματωθεί σε ποσοστό έως 50% στη διατροφή των προνυμφών, όταν συνδυάζεται με άλλα υπολείμματα. Αντίθετα, τα φύλλα και τα κλαδιά που προέρχονται από τον καθαρισμό των ελιών δεν φαίνεται να υποστηρίζουν την ανάπτυξη του εντόμου, καθώς η αυξημένη παρουσία τους οδηγεί σε μικρότερο βάρος και βραδύτερη ανάπτυξη. Τα ευρήματα αυτά αποτελούν μόνο την αρχή. Στα τρία χρόνια που θα διαρκέσει το πρόγραμμα OLIWA, θα εξεταστούν επίσης η τριφασική ελαιοπυρήνα, ο κατσίγαρος και ο ρόλος των φαινολικών ενώσεων στην ανάπτυξη του εντόμου, με στόχο να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο μοντέλο αξιοποίησης των παραπροϊόντων της ελαιοκομίας μέσω των εντόμων.
Την έρευνα υπογράφουν ο καθηγητής Εντομολογίας Χρήστος Γ. Αθανασίου και η υποψήφια διδάκτορας Παναγιώτα Σουλιώτη, οι οποίοι συνεχίζουν να διερευνούν νέους τρόπους αξιοποίησης των παραπροϊόντων της ελιάς.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με τους δύο ερευνητές, εκτιμάται ότι παράγονται πάνω από 3,5 εκατομμύρια τόνοι παραπροϊόντων ελιάς ετησίως, ενώ στην Ελλάδα ο όγκος αυτός φτάνει περίπου τους 1,3 εκατομμύρια τόνους. Το βασικό παραπροϊόν είναι η ελαιοπυρήνα, η οποία προκύπτει είτε από διφασική επεξεργασία, με υγρασία που μπορεί να φτάσει το 60%-70%, είτε από τριφασική, όπου η υγρασία είναι σημαντικά χαμηλότερη. Στην τριφασική μέθοδο παράγεται επίσης ένα υγρό υπόλειμμα, γνωστό ως κατσίγαρος, που αποτελεί ένα από τα πιο δύσκολα στη διαχείριση απόβλητα της ελαιοκομίας. Επιπλέον, φύλλα και μικρά κλαδιά απομακρύνονται κατά τον καθαρισμό των ελιών πριν την έκθλιψη, προσθέτοντας ακόμη έναν τύπο υπολείμματος στο συνολικό φορτίο. Τα παραπροϊόντα της ελιάς είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, λιπαρά και φαινολικές ενώσεις. Ωστόσο, η ανεξέλεγκτη απόρριψή τους στο περιβάλλον δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους, καθώς οι φαινόλες και οι τανίνες μπορούν να μολύνουν το έδαφος και τα υδάτινα οικοσυστήματα, ενώ παράλληλα χάνονται πολύτιμα θρεπτικά συστατικά που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν.
Για να καταλήξουν τονίζοντας: «Τα τελευταία χρόνια, τόσο η βιομηχανία όσο και η επιστημονική κοινότητα, σε εθνικό, ευρωπαϊκό αλλά και διεθνές επίπεδο, αναζητούν νέες λύσεις για τη διαχείριση των ολοένα αυξανόμενων οργανικών αποβλήτων. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα έντομα έχουν αναδειχθεί σε έναν απρόσμενο αλλά ιδιαίτερα υποσχόμενο σύμμαχο. Η δυνατότητά τους να μετατρέπουν οργανικά υπολείμματα σε χρήσιμες βιομάζες έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον ερευνητών και εταιρειών που αναζητούν βιώσιμες και οικονομικά αποδοτικές μεθόδους αξιοποίησης των αγροτοβιομηχανικών παραπροϊόντων. Ανάμεσα στα είδη που έχουν μελετηθεί, η μύγα μαύρος στρατιώτης, «Hermetia illucens» (Diptera: Stratiomyidae), ξεχωρίζει για την ικανότητά της να μετατρέπει οργανικά υπολείμματα σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας».
Αποστόλης Ζώης
