Δύο διαφορετικά ποσοστά παρακράτησης εφαρμόζονται για την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών – Ποιοι εξακολουθούν να επιβαρύνονται με κράτηση 25%, πότε η παρακράτηση μειώνεται στο 10% και τι ισχύει για όσους έχουν παλιά και νέα χρέη
Διαφορετική αντιμετώπιση προβλέπεται με έγγραφο του ΕΦΚΑ για τις παλαιές και τις νέες οφειλές των συνταξιούχων προς τον ΕΦΚΑ καθώς το ύψος της μηνιαίας παρακράτησης εξαρτάται από τον χρόνο καταλογισμού του χρέους. Η βασική διαφοροποίηση αφορά τη μείωση της παρακράτησης από το 25% στο 10% για τις νέες οφειλές, χωρίς ωστόσο να αλλάζει αυτομάτως το καθεστώς που ισχύει για τα ποσά τα οποία είχαν ήδη καταλογιστεί.
Η ρύθμιση έχει ιδιαίτερη σημασία για χιλιάδες συνταξιούχους που καλούνται να επιστρέψουν ποσά τα οποία εισέπραξαν χωρίς να τα δικαιούνται. Παράλληλα, δημιουργεί δύο διαφορετικές κατηγορίες οφειλών, με διαφορετικό τρόπο αποπληρωμής και συγκεκριμένη σειρά εξόφλησης όταν υπάρχουν περισσότερα από ένα χρέη.
Δύο ταχύτητες στην επιστροφή χρημάτων στον ΕΦΚΑ
Ειδικότερα, για τις οφειλές που καταλογίστηκαν πριν από τις 6 Ιουνίου 2026 εξακολουθεί να ισχύει παρακράτηση 25% από τη μηνιαία σύνταξη. Αντίθετα, για τις νέες οφειλές, οι οποίες καταλογίζονται από την έναρξη ισχύος της σχετικής διάταξης του νόμου 5316/2026, το ποσοστό μειώνεται στο 10%.
Η αλλαγή αποσκοπεί στον περιορισμό της μηνιαίας οικονομικής επιβάρυνσης των συνταξιούχων που υποχρεούνται να επιστρέψουν αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά. Η παρακράτηση πραγματοποιείται από τη σύνταξη και συνεχίζεται μέχρι την πλήρη εξόφληση της οφειλής.
Ωστόσο, η μείωση του ποσοστού δεν έχει αναδρομική ισχύ. Αυτό σημαίνει ότι τα παλαιότερα χρέη δεν μετατρέπονται αυτομάτως σε οφειλές με παρακράτηση 10%, αλλά εξακολουθούν να εξοφλούνται με το προηγούμενο καθεστώς.
Η ημερομηνία που καθορίζει το ύψος της κράτησης
Το κρίσιμο στοιχείο για τον προσδιορισμό του ποσοστού παρακράτησης είναι ο χρόνος καταλογισμού της οφειλής και όχι απλώς η περίοδος κατά την οποία δημιουργήθηκε.
Έτσι, για κάθε συνταξιούχο που έχει εκκρεμότητες απέναντι στον ασφαλιστικό φορέα, είναι σημαντικό να γνωρίζει πότε βεβαιώθηκε το ποσό που καλείται να επιστρέψει. Από αυτό εξαρτάται εάν θα εφαρμοστεί η κράτηση 25% ή το μειωμένο ποσοστό 10%.
Η διαφοροποίηση αυτή έχει πρακτική σημασία, καθώς επηρεάζει άμεσα το καθαρό ποσό που απομένει κάθε μήνα στον συνταξιούχο για την κάλυψη των καθημερινών του αναγκών.
Προτεραιότητα στα παλαιότερα χρέη για όσους έχουν διπλές οφειλές
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για τους συνταξιούχους που έχουν ταυτόχρονα παλαιές και νέες οφειλές. Στις περιπτώσεις αυτές δεν αθροίζονται τα δύο ποσοστά, ώστε να επιβληθεί συνολική παρακράτηση 35% από τη σύνταξη.
Αντίθετα, προβλέπεται συγκεκριμένη σειρά εξόφλησης, με προτεραιότητα στο παλαιότερο χρέος. Ο συνταξιούχος συνεχίζει να αποπληρώνει την οφειλή που καταλογίστηκε πριν από τις 6 Ιουνίου 2026 με μηνιαία παρακράτηση 25%. Μόνο μετά την πλήρη εξόφλησή της ξεκινά η παρακράτηση 10% για τη νεότερη οφειλή.
Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η ταυτόχρονη επιβάρυνση της σύνταξης με δύο διαφορετικές κρατήσεις. Πρόκειται για σημαντική πρόβλεψη, καθώς η εφαρμογή σωρευτικών ποσοστών θα μπορούσε να περιορίσει αισθητά το διαθέσιμο εισόδημα όσων έχουν περισσότερες από μία εκκρεμότητες απέναντι στον ασφαλιστικό φορέα.
Πώς δημιουργούνται τα χρέη από αχρεώστητες πληρωμές
Η διαδικασία αφορά ποσά που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως, δηλαδή χρήματα που εισπράχθηκαν από συνταξιούχους χωρίς να συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται ποσά συντάξεων ή επιδομάτων που καταβλήθηκαν χωρίς να υπάρχει αντίστοιχο δικαίωμα.
Η διαπίστωση της οφειλής μπορεί να προκύψει από μεταγενέστερους ελέγχους, από τη διόρθωση στοιχείων ή από την επανεξέταση των προϋποθέσεων με βάση τις οποίες είχε απονεμηθεί μια σύνταξη ή είχε καταβληθεί μια ασφαλιστική παροχή.
Σε τέτοιες περιπτώσεις ο e-ΕΦΚΑ προχωρά στον καταλογισμό των ποσών που πρέπει να επιστραφούν, ενεργοποιώντας στη συνέχεια τη διαδικασία παρακράτησης από τη σύνταξη.
Το κατώτατο όριο που ισχύει για τις μηνιαίες κρατήσεις
Για τις νέες οφειλές προβλέπεται κατώτατο όριο μηνιαίας παρακράτησης 50 ευρώ, ακόμη και όταν το 10% της σύνταξης αντιστοιχεί σε μικρότερο ποσό. Η εξόφληση πραγματοποιείται μέσω μηνιαίων κρατήσεων, μέχρι να μηδενιστεί το υπόλοιπο του χρέους.
Παράλληλα, ο ΕΦΚΑ μπορεί να προχωρήσει σε συμψηφισμό των οφειλών με αναδρομικά ποσά που δικαιούται να εισπράξει ο συνταξιούχος. Εάν μετά τον συμψηφισμό εξακολουθεί να υπάρχει υπόλοιπο, η αποπληρωμή συνεχίζεται με τις προβλεπόμενες κρατήσεις.
Αλεξάνδρα Κλειδαρά
