Η υπόθεση εκκινεί από προσφυγή συνταξιούχου του Δημοσίου, ο οποίος αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο επιβάλλεται η εισφορά στις συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ
Τις αλλαγές που σχεδιάζει για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) επανεξετάζει η κυβέρνηση, καθώς η εκκρεμής απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται να καθορίσει το μέλλον του τρόπου υπολογισμού της συγκεκριμένης κράτησης για περίπου 300.000 συνταξιούχους.
Στο υπουργείο Εργασίας παρακολουθούν στενά τις δικαστικές εξελίξεις, καθώς ενδεχόμενη κρίση περί αντισυνταγματικότητας του υφιστάμενου συστήματος υπολογισμού θα καταστήσει αναγκαία την προσαρμογή του πλαισίου που ισχύει σήμερα. Σύμφωνα με πληροφορίες, κυβερνητικά στελέχη έχουν ήδη επεξεργαστεί εναλλακτικά σενάρια αναμόρφωσης της ΕΑΣ, τα οποία θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν μετά την έκδοση της δικαστικής απόφασης.
Η υπόθεση εκκινεί από προσφυγή συνταξιούχου του Δημοσίου, ο οποίος αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο επιβάλλεται η εισφορά στις συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ. Το βασικό επιχείρημα είναι ότι η ΕΑΣ επιβάλλεται σήμερα στο σύνολο της σύνταξης μόλις ξεπεραστεί το σχετικό όριο και όχι μόνο στο ποσό που υπερβαίνει τα 1.400 ευρώ. Η πρακτική αυτή έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργούνται στρεβλώσεις και δυσανάλογες επιβαρύνσεις για χιλιάδες συνταξιούχους.
Στο επίκεντρο της δικαστικής εξέτασης βρίσκεται το κατά πόσο ο ισχύων τρόπος υπολογισμού συνάδει με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας. Αν το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει ότι η μέθοδος αυτή παραβιάζει τις συγκεκριμένες αρχές, η κυβέρνηση θα κληθεί να προχωρήσει σε αλλαγές που θα καθιστούν την εισφορά περισσότερο αναλογική.
Τα επικρατέστερα σενάρια προβλέπουν τη θέσπιση ενός συστήματος αντίστοιχου με εκείνο της φορολογικής κλίμακας. Στην περίπτωση αυτή, το ποσό της σύνταξης έως τα 1.400 ευρώ θα εξαιρείται από τον υπολογισμό της ΕΑΣ και η κράτηση θα επιβάλλεται μόνο στο υπερβάλλον τμήμα. Με τον τρόπο αυτό θα περιοριστούν οι απώλειες που καταγράφονται σήμερα όταν ένας συνταξιούχος περνά έστω και οριακά σε υψηλότερο κλιμάκιο.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκονται προτάσεις για αναπροσαρμογή των ποσοστών της εισφοράς και αναθεώρηση των κλιμακίων, ώστε να περιοριστούν οι μεγάλες διαφορές που παρατηρούνται μεταξύ των κατηγοριών συνταξιούχων. Οι σχετικές παρεμβάσεις είχαν εξεταστεί και κατά το παρελθόν, ωστόσο δεν προχώρησαν λόγω του δημοσιονομικού κόστους που συνεπάγονται.
Η ενδεχόμενη εφαρμογή ενός νέου συστήματος υπολογισμού αναμένεται να οδηγήσει σε έμμεσες αυξήσεις των καθαρών συντάξεων. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι συνταξιούχοι που λαμβάνουν συντάξεις από 1.450 έως 1.650 ευρώ θα μπορούσαν να δουν μηνιαία ενίσχυση που προσεγγίζει τα 30 ευρώ. Για τις υψηλότερες συντάξεις το όφελος εκτιμάται ότι θα είναι αισθητά μεγαλύτερο, ξεπερνώντας σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και τα 100 ευρώ μηνιαίως.
Οι αλλαγές δεν αφορούν μόνο τους συνταξιούχους του Δημοσίου. Νομικοί εκτιμούν ότι η όποια απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου θα επεκταθεί και στους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα, καθώς το ζήτημα αφορά τον γενικό τρόπο επιβολής της ΕΑΣ. Ως εκ τούτου, οι επιπτώσεις αναμένεται να αγγίξουν περίπου 300.000 συνταξιούχους σε ολόκληρη τη χώρα.
Μέχρι σήμερα η κυβέρνηση επέλεξε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα μέσω της ετήσιας τιμαριθμοποίησης των ορίων της ΕΑΣ, ώστε οι αυξήσεις των συντάξεων να μην οδηγούν αυτόματα σε υψηλότερες κρατήσεις. Ωστόσο, η λύση αυτή δεν μεταβάλλει τον βασικό μηχανισμό υπολογισμού της εισφοράς, ο οποίος παραμένει στο επίκεντρο της δικαστικής αμφισβήτησης.
Η τελική ετυμηγορία του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται να αποτελέσει καταλύτη για τις κυβερνητικές αποφάσεις. Εφόσον ανοίξει ο δρόμος για ένα νέο μοντέλο υπολογισμού της ΕΑΣ, χιλιάδες συνταξιούχοι θα δουν αυξήσεις στο διαθέσιμο εισόδημά τους, ενώ παράλληλα θα ξεκινήσει μια νέα συζήτηση για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις και τις πιθανές αξιώσεις επιστροφής παρακρατηθέντων ποσών.
Αλεξάνδρα Κλειδαρά
