Ποιους συμφέρει και τι συμβαίνει με τους αγρότες
Να πάρει σύνταξη και να συνεχίσει να εργάζεται χωρίς να χάσει τη σύνταξή του μπορεί πλέον ο ασφαλισμένος που πληροί τις προϋποθέσεις. Από την 1η Ιανουαρίου 2024 καταργήθηκε η περικοπή της σύνταξης για τους εργαζόμενους συνταξιούχους και θεσπίστηκε ειδικός πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ, με διαφορετικό τρόπο υπολογισμού για μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Πόσο κοστίζει η εργασία μετά τη συνταξιοδότηση και πόσα χρήματα μπορεί να προσθέσει στο μηνιαίο εισόδημα; Ο Διονύσης Ρίζος εξηγεί το ισχύον πλαίσιο, παρουσιάζει συγκεκριμένα παραδείγματα και αναλύει ποιοι συνταξιούχοι έχουν οικονομικό όφελος από την παράλληλη εργασία, τι συμβαίνει με τα νέα ένσημα και ποιες παγίδες πρέπει να αποφύγουν.
Το όφελος για τους μισθωτούς
Για τον μισθωτό, η συνέχιση της εργασίας μετά τη συνταξιοδότηση σημαίνει δύο παράλληλες πηγές εισοδήματος με πολύ μικρό κόστος. Λαμβάνει το 100% της κύριας και της επικουρικής σύνταξης και επιβαρύνεται μόνο με ειδικό πόρο 10% επί των μεικτών αποδοχών του. Ο πόρος αυτός δεν παρακρατείται από τη σύνταξη, αλλά υπολογίζεται στον μισθό. Για παράδειγμα, ένας μισθωτός με μεικτές αποδοχές 1.200 ευρώ επιβαρύνεται με 120 ευρώ τον μήνα, αλλά κρατά ολόκληρη τη σύνταξη των 800 ή 1.000 ευρώ. Έτσι το συνολικό μηνιαίο εισόδημά του είναι πολύ υψηλότερο από όσο θα ήταν αν σταματούσε να εργάζεται. Με τον πληθωρισμό κοντά στο 4% και το κόστος ενέργειας και ενοικίου να αυξάνεται ραγδαία, αυτό το πρόσθετο ποσό απορροφά τις ανατιμήσεις χωρίς περικοπές σε βασικές ανάγκες. Επιπλέον, τα ένσημα που συνεχίζει να συγκεντρώνει δεν χάνονται. Για κάθε έτος εργασίας η σύνταξη προσαυξάνεται κατά 0,77% επί των αποδοχών. Ήδη 10.278 εργαζόμενοι συνταξιούχοι έχουν λάβει προσαύξηση, που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνά τα 100 ευρώ τον μήνα.
Το όφελος για τους ελεύθερους επαγγελματίες
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους (μηχανικούς, γιατρούς, δικηγόρους, λογιστές, εμπόρους κ.ά.) το νέο πλαίσιο είναι ακόμη πιο ελκυστικό. Αυτή η κατηγορία παρέμενε έτσι κι αλλιώς ενεργή πέρα από τα γενικά όρια ηλικίας και συχνά καθυστερούσε να αιτηθεί σύνταξη για να μη χάσει εισόδημα. Πλέον μπορεί να συνταξιοδοτηθεί και να συνεχίσει κανονικά τη δραστηριότητά της. Εισπράττει ταυτόχρονα τη σύνταξη και βλέπει επιτέλους να αποσβένονται οι εισφορές που κατέβαλλε επί δεκαετίες. Η επιβάρυνση παραμένει περιορισμένη. Για το 2026, στην 1η ασφαλιστική κατηγορία η εισφορά κύριας σύνταξης είναι 185,09 ευρώ, οπότε ο πρόσθετος πόρος ανέρχεται σε περίπου 92,55 ευρώ τον μήνα. Υπάρχει και ανώτατο ετήσιο όριο επιβάρυνσης 5.362,44 ευρώ, ίσο με το δωδεκαπλάσιο της εθνικής σύνταξης. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες δέχονται σήμερα διπλή πίεση: από το αυξημένο λειτουργικό κόστος (ενέργεια, καύσιμα, ενοίκια επαγγελματικών χώρων) και από την ακρίβεια στην καθημερινότητα. Σε αυτή τη συγκυρία η σύνταξη λειτουργεί ως σταθερό μηνιαίο «μαξιλάρι» απέναντι στις διακυμάνσεις του τζίρου.
Οι αγρότες
Και για τους αγρότες η συνέχιση της δραστηριότητας μαζί με τη λήψη σύνταξης είναι εξαιρετική επιλογή. Οι συνταξιούχοι του π. ΟΓΑ που εξακολουθούν να ασκούν αγροτική δραστηριότητα δεν καταβάλλουν καμία επιπλέον εισφορά ή πόρο.
Ποιους συμφέρει
- Ελεύθερους επαγγελματίες 62 ετών και άνω που συμπληρώνουν τις προϋποθέσεις για πλήρη σύνταξη.
- Αυτοαπασχολούμενους (γιατρούς, μηχανικούς, δικηγόρους) 62 ετών και άνω που συμπληρώνουν τις προϋποθέσεις για πλήρη σύνταξη.
- Μισθωτούς που μπορούν να παραμείνουν στην εργασία σε συνεννόηση με τον εργοδότη και συμπληρώνουν τις προϋποθέσεις για πλήρη ή, κατά περίπτωση, μειωμένη σύνταξη.
- Αγρότες.
- Ασφαλισμένους που μπορούν να λάβουν σύνταξη αναπηρίας και να αυξήσουν έτσι το εισόδημά τους.
Πρακτικά παραδείγματα
Παράδειγμα 1 – Έμπορος
Έμπορος ασφαλισμένος στον e-ΕΦΚΑ / ΟΑΕΕ (πρώην ΤΑΕ), με 40 έτη ασφάλισης, στα 62 του λαμβάνει σύνταξη 1.054 €. Στην 1η ασφαλιστική κατηγορία η επιπλέον επιβάρυνση στις μηνιαίες εισφορές του είναι περίπου 92,5 €. Εξασφαλίζει όμως σταθερό μηνιαίο εισόδημα από τη σύνταξη άνω των 1.000 €. Επειδή φορολογείται τεκμαρτά, δεν έχει ουσιαστική πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση.
Παράδειγμα 2 – Αυτοκινητιστής
Αυτοκινητιστής ασφαλισμένος στον e-ΕΦΚΑ / ΟΑΕΕ (πρώην ΤΣΑ), με 30 έτη ασφάλισης και 3 έτη στο ΙΚΑ, στα 62 του λαμβάνει πρόωρη μειωμένη σύνταξη 608,36 €. Στην 1η ασφαλιστική κατηγορία η επιπλέον επιβάρυνση είναι περίπου 92,5 € τον μήνα. Η σύνταξη που εισπράττει είναι πολλαπλάσια αυτού του ποσού. Επειδή φορολογείται τεκμαρτά, δεν έχει ουσιαστική πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση.
Παράδειγμα 3 – Γιατρός
Γιατρός ασφαλισμένος στον e-ΕΦΚΑ / ΕΤΑΑ (πρώην ΤΣΑΥ), με 40 έτη ασφάλισης, στα 62 του λαμβάνει σύνταξη 1.173,6 €. Στην 1η ασφαλιστική κατηγορία η επιπλέον επιβάρυνση είναι περίπου 92,5 € τον μήνα, ενώ η σύνταξή του ξεπερνά τα 1.000 € μηνιαίως. Επειδή φορολογείται τεκμαρτά, δεν έχει ουσιαστική πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση.
Παράδειγμα 4 – Μισθωτός μηχανικός
Μισθωτός μηχανικός με μεικτές αποδοχές 3.000 €, ασφαλισμένος στον e-ΕΦΚΑ / ΕΤΑΑ (πρώην ΤΣΜΕΔΕ), με 40 έτη ασφάλισης, στα 62 του λαμβάνει σύνταξη 1.519,24 €. Ο πόρος 10% υπέρ e-ΕΦΚΑ ανέρχεται σε 300 € τον μήνα. Σε αντάλλαγμα εξασφαλίζει σταθερή σύνταξη άνω των 1.500 € μηνιαίως και εισπράττει και το εφάπαξ του. Η φορολογική επιβάρυνση είναι περίπου 1.800 € ετησίως, ενώ το πρόσθετο καθαρό ετήσιο εισόδημα ξεπερνά τις 15.000 €.
Παράδειγμα 5 – Μισθωτός ΙΚΑ
Μισθωτός με μεικτές αποδοχές 2.000 €, ασφαλισμένος στο ΙΚΑ με 12.000 ημέρες ασφάλισης, στα 62 του λαμβάνει κύρια σύνταξη 1.219,11 € και επικουρική 194 €. Ο πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ είναι 200 € τον μήνα, ενώ το σταθερό μηνιαίο εισόδημα από τις συντάξεις ξεπερνά τα 1.400 €. Η φορολογική επιβάρυνση είναι περίπου 980 € ετησίως, με πρόσθετο καθαρό ετήσιο εισόδημα άνω των 12.000 €.
Παράδειγμα 6 – Μισθωτός με βαρέα
Μισθωτός με μεικτές αποδοχές 1.000 €, ασφαλισμένος στο ΙΚΑ με 9.000 ημέρες στα βαρέα και ανθυγιεινά, στα 62 του λαμβάνει κύρια σύνταξη 657 € και επικουρική 158 €. Ο πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ είναι 100 € τον μήνα, ενώ το σταθερό μηνιαίο εισόδημα από τις συντάξεις ξεπερνά τα 800 €. Η φορολογική επιβάρυνση είναι περίπου 600 € ετησίως, με πρόσθετο καθαρό ετήσιο εισόδημα άνω των 9.000 €.
Τα ποσά είναι ενδεικτικά και διαμορφώνονται ανάλογα με το ασφαλιστικό ιστορικό κάθε ασφαλισμένου.
Τι ποσό σύνταξης λαμβάνουν
- Όσοι εργάζονται και λαμβάνουν σύνταξη γήρατος, είτε ως μισθωτοί είτε ως αυτοαπασχολούμενοι, παίρνουν από τον e-ΕΦΚΑ το 100% της κύριας και της επικουρικής σύνταξης, όπου αυτή υπάρχει.
- Το ίδιο ισχύει για όσους λαμβάνουν σύνταξη αναπηρίας ή σύνταξη γήρατος λόγω ειδικών παθήσεων.
Τι καταβάλλουν
- Μισθωτοί: επιπλέον πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ ύψους 10% επί των μεικτών αποδοχών.
- Αυτοαπασχολούμενοι / ελεύθεροι επαγγελματίες: εισφορές αυξημένες κατά 50% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κατηγορίας κύριας ασφάλισης.
- Αγρότες (εκτός π. ΟΓΑ): εισφορές αυξημένες κατά 50% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κατηγορίας κύριας ασφάλισης.
- Απασχόληση με Παραστατικά Παρεχόμενων Υπηρεσιών (τίτλους κτήσης): επιπλέον πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ ύψους 10% επί της καθαρής αξίας του παραστατικού.
Από την καταβολή του πόρου εξαιρούνται:
α. Οι συνταξιούχοι λόγω αναπηρίας
β. Οι συνταξιούχοι των ειδικών παθήσεων
γ. Όσοι λαμβάνουν εξωιδρυματικό επίδομα
δ. Οι πολύτεκνοι
Δεν καταβάλλουν καθόλου ασφαλιστικές εισφορές ούτε πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ:
α. Οι συνταξιούχοι του π. ΟΓΑ, εφόσον ασκούν απασχόληση που υπάγεται στην ασφάλιση του π. ΟΓΑ.
β. Οι συνταξιούχοι των ενταγμένων στον e-ΕΦΚΑ φορέων, εφόσον το ετήσιο εισόδημά τους από αγροτική απασχόληση δεν υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ.
Αλεξάνδρα Κλειδαρά
