Η διάρκεια και η διατήρηση των υψηλών τιμών επί σειρά ετών ενισχύουν την κριτική ότι τα μέτρα που εφαρμόστηκαν από την κυβέρνηση δεν κατάφεραν να ανακόψουν ουσιαστικά την ακρίβεια
Επτά χρόνια μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης από τη Νέα Δημοκρατία, η μάχη κατά της ακρίβειας αναδεικνύεται σε ένα από τα πιο επίμονα και πολιτικά επιβαρυντικά μέτωπα για την κυβέρνηση, καθώς τα στοιχεία για την πορεία των τιμών στα βασικά αγαθά δείχνουν ότι το κόστος ζωής αυξήθηκε με ταχύτερο ρυθμό από τους μισθούς, συμπιέζοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Παρά τα διαδοχικά μέτρα αντιμετώπισης της ακρίβειας, τις παρεμβάσεις στην αγορά, τις πρωτοβουλίες όπως το «καλάθι του νοικοκυριού», τους ελέγχους και τις εξαγγελίες για συγκράτηση των τιμών, τα δεδομένα της περιόδου 2019–2026 αποτυπώνουν μια διαφορετική εικόνα: το κόστος ενός τυπικού καλαθιού βασικών προϊόντων αυξήθηκε σημαντικά περισσότερο από τον κατώτατο μισθό.
Σύμφωνα με σύγκριση τιμών σε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, το συνολικό κόστος ενός ενδεικτικού καλαθιού βασικών αγαθών διαμορφωνόταν το 2019 στα 38,63 ευρώ. Το 2026 το ίδιο καλάθι κοστίζει πλέον 62,06 ευρώ. Πρόκειται για αύξηση 23,43 ευρώ ή 60,7% μέσα σε μία επταετία.
Την ίδια περίοδο, ο κατώτατος μεικτός μισθός αυξήθηκε από τα 650 ευρώ στα 920 ευρώ μηνιαίως. Η αύξηση των αποδοχών ανέρχεται σε 270 ευρώ ή περίπου 41,5%. Με άλλα λόγια, οι μισθοί αυξήθηκαν, αλλά όχι με τον ίδιο ρυθμό που αυξήθηκαν οι τιμές στα βασικά αγαθά.
Η απόκλιση σχεδόν 20 ποσοστιαίων μονάδων μεταξύ της ανόδου του καλαθιού και της αύξησης του κατώτατου μισθού αποτυπώνει τη δυσκολία ανάσχεσης της ακρίβειας και εξηγεί γιατί η πίεση στα νοικοκυριά παραμένει έντονη παρά τις εισοδηματικές ενισχύσεις.
Οι ανατιμήσεις είναι ιδιαίτερα εμφανείς σε προϊόντα πρώτης ανάγκης. Οι πατάτες, ένα από τα πιο βασικά αγαθά του ελληνικού τραπεζιού, σχεδόν διπλασίασαν την τιμή τους. Η συσκευασία των πέντε κιλών από 3,59 ευρώ το 2019 έφτασε τα 7,10 ευρώ το 2026, καταγράφοντας αύξηση 97,8%.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στο κρέας. Το χοιρινό χωρίς κόκκαλο αυξήθηκε κατά 84,3%, από 4,34 ευρώ σε 8 ευρώ το κιλό, ενώ το αρνί σημείωσε άνοδο 79,2%, ανεβαίνοντας από 7,70 ευρώ στα 13,80 ευρώ ανά κιλό.
Ισχυρές ανατιμήσεις καταγράφονται και στα λαχανικά και τα γαλακτοκομικά. Το μαρούλι αυξήθηκε κατά 78,8%, από 0,52 ευρώ σε 0,93 ευρώ ανά τεμάχιο, ενώ το νωπό πλήρες γάλα κατέγραψε άνοδο 71,7%, φτάνοντας τα 1,82 ευρώ από 1,06 ευρώ το λίτρο. Η φέτα βαρελιού, βασικό προϊόν της ελληνικής διατροφής, αυξήθηκε κατά σχεδόν 60%, από 7,69 ευρώ σε 12,30 ευρώ ανά κιλό.
Την ίδια στιγμή, προϊόντα ευρείας κατανάλωσης συνέχισαν επίσης ανοδικά. Το ρύζι καρολίνα αυξήθηκε κατά 52,9%, τα αναψυκτικά τύπου cola κατά 53,5%, ενώ το λευκό κρασί Μοσχοφίλερο σημείωσε άνοδο 73,3%, από 4,04 ευρώ στα 7 ευρώ.
Ακόμη και τα προϊόντα που εμφάνισαν ηπιότερες μεταβολές κινήθηκαν ανοδικά. Τα αυγά αυξήθηκαν κατά 10,5%, το αλεύρι κατά 13,4% και η ζάχαρη άχνη κατά 13,2%. Η εικόνα δείχνει ότι οι ανατιμήσεις δεν περιορίστηκαν σε μεμονωμένες κατηγορίες αλλά διαχύθηκαν σχεδόν σε όλο το φάσμα των βασικών αγαθών.
Η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα αποδώσει την εκτόξευση των τιμών στις διεθνείς κρίσεις, την ενεργειακή αναταραχή, τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις πληθωριστικές πιέσεις που επηρέασαν συνολικά την Ευρώπη.
Ωστόσο, η διάρκεια του φαινομένου και η διατήρηση των υψηλών τιμών επί σειρά ετών ενισχύουν την κριτική ότι τα μέτρα που εφαρμόστηκαν δεν κατάφεραν να ανακόψουν ουσιαστικά την ακρίβεια.
Η διακύμανση ενός ενδεικτικού καλαθιού βασικών αγαθών στο σουπερμάρκετ μεταξύ 2019 και 2026:
Θανάσης Κουκάκης
