«Σίγουρα το ΣΒΑΚ χρειάζεται συνεχή επιτήρηση, συνεχή διαβούλευση, αναθεωρήσεις και προσαρμογές, πάντα όμως με επιστημονική εποπτεία και μελέτη. Το ΣΒΑΚ είναι μονόδρομος για κάθε πόλη σήμερα»
Γράφει ο Γιώργος Σούλτης
Το Σάββατο 18 Απριλίου στο ξενοδοχείο DIVANI διενεργήθηκε από τον Δήμο Λαρισαίων ημερίδα με τίτλο «Βιώσιμη πόλη και κυκλοφοριακό: από το πρόβλημα στη λύση». Παρακολούθησα την ημερίδα με πολύ μεγάλη προσοχή από το πρώτο έως και το τελευταίο λεπτό. Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι επρόκειτο για μια πολύ ενδιαφέρουσα ημερίδα με την συμμετοχή εξαιρετικών επιστημόνων του ΣΒΑΚ από όλη την Ελλάδα. Θα μπορούσε βέβαια να έχει γίνει μεγαλύτερη προσπάθεια για την συμμετοχή και περισσοτέρων φορέων γιατί πραγματικά έλλειπαν τουλάχιστον δύο πολύ σημαντικές συλλογικότητες της πόλης: οι φορείς που εκπροσωπούν τα ταξί και οι φορείς των ΑΜΕΑ, αλλά και εκπρόσωποι της εστίασης και των εμπόρων του κέντρου.
Θα μπορούσε επίσης η εκδήλωση να έχει «διαφημιστεί» περισσότερο και ο χώρος διοργάνωσης να είναι μεγαλύτερος έτσι ώστε να συμμετέχουν περισσότεροι πολίτες. Να τονίσω για τους αναγνώστες ότι η ημερίδα αφορούσε το ΣΒΑΚ (Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας) της Λάρισας, παρόλο που στον τίτλο (έντεχνα) δεν αναφέρεται η συντομογραφία αλλά η φράση «Βιώσιμη πόλη». Να αναφέρω επίσης ότι δεν είναι η πρώτη φορά που ο δήμος διοργανώνει ημερίδα για το ΣΒΑΚ, αλλά είναι η πρώτη της νυν δημοτικής αρχής.
Από την προηγούμενη δημοτική αρχή Καλογιάννη, διοργανώθηκε στη Λάρισα το πρώτο Πανελλήνιο Συνέδριο (διήμερο) για το ΣΒΑΚ το 2018 στο αμφιθέατρο του πανεπιστημίου Θεσσαλίας από την Ένωση των Γενικών Γραμματέων των Δήμων και το Δήμο Λαρισαίων. Πέραν αυτού πραγματοποιήθηκαν στο Χατζηγιάννειο άλλες δυο ημερίδες για το ΣΒΑΚ το οποίο εξελίσσεται από το 2015 έως και σήμερα στη Λάρισα.
Στην ημερίδα πρώτα από όλα παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα της ηλεκτρονικής διαβούλευσης η οποία διενεργήθηκε από το δήμο τον περασμένο Σεπτέμβριο και ενώ το σύστημα της Ελεγχόμενης Στάθμευσης βρισκόταν ήδη σε λειτουργία. Η επεξεργασία της διαβούλευσης και η παρουσίαση των αποτελεσμάτων έγιναν από τον συνάδελφο καθηγητή του πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Βασίλη Γερογιάννη ο οποίος πραγματικά έκανε μια εξαιρετική επιστημονική επεξεργασία και παρουσίαση. Η ομάδα του κ. Γερογιάννη επεξεργάστηκε όχι μόνο τα «κλειστά» ερωτήματα, αλλά και τα κείμενα που έγραψαν οι πολίτες και αυτό έγινε μέσω της ΑΙ και των γλωσσικών μοντέλων. Ειδικά η επεξεργασία αυτή των κειμένων είναι πολύ σημαντική γιατί θυμάμαι ότι στη αντίστοιχη έρευνα του ΤΕΕ που παρουσιάστηκε το προηγούμενο Σεπτέμβριο, επειδή έλειπε η αντίστοιχη επεξεργασία των κειμένων, παρουσιάστηκαν σε διαφάνειες κάποια αρνητικά κείμενα απαντήσεων σαν γενικά συμπεράσματα. Τα γενικά συμπεράσματα της έρευνας απέχουν πολύ από αυτό που έγραψε στο πρωτοσέλιδο της η τοπική εφημερίδα: «Στένεψαν οι δρόμοι, άφαντα τα πάρκινγκ…» το οποίο αλλάζει όλο το νόημα της έρευνας, αλλά και όλης της ημερίδας. Από τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας εγώ είδα τα εξής: Θετικοί ήταν οι πολίτες στην κίνηση του ποδηλάτου και την επέκταση των ποδηλατοδρόμων, μάλλον θετικοί στη λειτουργία του Συστήματος Ελεγχόμενης Στάθμευσης.
Οι πολίτες επίσης ήταν θετικοί στο περισσότερο πράσινο στο δημόσιο χώρο και μίλησαν για βελτίωση της ποιότητας ζωής και δεν ήταν αρνητικοί στους δρόμους ήπιας κυκλοφορίας. Γενικά η αποδοχή των έργων του ΣΒΑΚ ήταν θετική σε ποσοστό περίπου 50% των πολιτών, με διαφοροποιήσεις ανά ηλικιακή κατηγορία. Όλα αυτά κατά τη γνώμη μου είναι θετικά μηνύματα αποδοχής του ΣΒΑΚ αν σκεφτεί κάποιος ότι στην Λάρισα την στιγμή που κάποιος απαντούσε στη έρευνα, το μισό κέντρο είναι σκαμμένο από τα συνεχιζόμενα έργα, και οι μισοί δρόμοι στο κέντρο φρακαρισμένοι από μια άνευ προηγουμένου ανοικοδόμηση!
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ στη δική του παρουσίαση μας κάλεσε να συμμετέχουμε σε ένα νοητικό πείραμα. Μας έβαλε σε μια χρονομηχανή η οποία θα μας αποβίβαζε στη Λάρισα του 2050 αφού προηγουμένως μας είχε πει ότι σύμφωνα με τον ρυθμό αύξησης των αυτοκινήτων στη Λάρισα την εποχή εκείνη υπολογίζεται ότι θα υπάρχουν υπερδιπλάσια αυτοκίνητα από ότι σήμερα (150.000 οχήματα). Μας κάλεσε λοιπόν να αναλογιστούμε πως θα είναι τότε η πόλη μας αν δεν κάνουμε κάτι σήμερα! Βέβαια εγώ έκανα και άλλα νοητικά ταξίδια με τη χρονομηχανή κινούμενος όμως προς το παρελθόν.
Πήγα στο έτος 1970 τότε που στην Λάρισα δεν υπήρχαν πεζόδρομοι και τα αυτοκίνητα ήταν ελάχιστα (σε σχέση με σήμερα) και παραβρέθηκα σε μια εκδήλωση του «Συνδέσμου Επιστημόνων Λάρισας» με θέμα την κατάσταση της πόλης. Η εκδήλωση εκείνη κατέληξε στο εξής συμπέρασμα: «Η Λάρισα είναι μια άρρωστη πόλη» και πρότεινε «να πεζοδρομήσουμε την οδό Πανός (μόνο) μήπως και ρίξουμε λίγο τον πυρετό της…». Μετά μπήκα στη χρονομηχανή και κατέβηκα στην δεκαετία το 1990 όπου η Λάρισα είχε αλλάξει μορφή λόγω των εκτεταμένων πεζοδρομήσεων του κέντρου. Τότε μιλούσαμε για μια Λάρισα – πόλη μοντέλο, η οποία ήταν πρωτοπορία στις πεζοδρομήσεις στην Ελλάδα.
Η επόμενη στάση της χρονομηχανής μου ήταν το καλοκαίρι του 2013 όταν ο κ. Τζανακούλης πριν το τέλος της τετάρτης θητείας του πέρασε με την συναίνεση της αντιπολίτευσης από το δημοτικό συμβούλιο την προκήρυξη μιας μελέτης την οποία όλοι τότε θεωρήσαμε ότι ήταν «κυκλοφοριακή μελέτη». Τότε η λέξη ΣΒΑΚ ήταν άγνωστη, όμως οι εκλεκτές υπηρεσίες του δήμου βλέποντας στο μέλλον, αυτό ακριβώς προκήρυξαν και το καταλάβαμε όταν αργότερα έγινε ο διαγωνισμός και ανατέθηκε η μελέτη από τη δημαρχία Καλογιάννη. Αν δεν είχε γίνει αυτό τότε σε ποιο σημείο θα βρισκόταν η Λάρισα σήμερα;
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ επίσης περιέγραψε την φιλοσοφία του ΣΒΑΚ και πολύ σωστά είπε ότι δεν πρόκειται για μια κυκλοφοριακή μελέτη, αλλά ένα στρατηγικό σχέδιο κινητικότητας πεζών, ποδηλάτων, ΑΜΕΑ και αυτοκινήτου. Είπε ότι δεν μπορούμε να μιλάμε για ΣΒΑΚ και εκτόπιση του αυτοκινήτου από το κέντρο χωρίς αλλαγές στο πολεοδομικό σχέδιο και στις χρήσεις γης. Πολύ σωστά όλα αυτά, έτσι ακριβώς είναι αλλά η πόλη, τα σπίτια, οι ελεύθεροι χώροι και οι δρόμοι υπάρχουν ήδη και το ΣΒΑΚ δεν μπορεί να τα αλλάξει όλα αυτά. Το ΣΒΑΚ προσαρμόζεται στο πολεοδομικό σχέδιο και στην υπάρχουσα κατάσταση, όπως γίνεται σε όλο τον κόσμο. Το πολεοδομικό και η χρήσεις γης αλλάζουν με ρυθμούς δεκαετιών, οι πόλεις δεν μπορούν να περιμένουν. Σκεφτείτε ότι ακριβώς αυτή τη στιγμή κάθε κενός χώρος που υπάρχει στο κέντρο της Λάρισας οικοδομείται. Η ανοικοδόμηση σήμερα έχει πάρει μορφές και ρυθμούς της δεκαετίας του 60! Ποιο πολεοδομικό σχέδιο, ποιοι νόμοι και ποιες αλλαγές μπορούν να το εμποδίσουν αυτό (σήμερα);
Η συνετή και ειλικρινής τοποθέτηση και η στάση του προέδρου των Αστικών ΚΤΕΛ Λάρισας κυρίου Μιχάλη Σακελαρίου στην ημερίδα, απέδειξε για άλλη μια φορά ότι δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η επιχείρηση των Αστικών της Λάρισας θεωρείται μια από τις καλύτερες στην Ελλάδα. Το γενικό συμπέρασμα της τοποθέτησης του κ. Σακελαρίου ήταν ότι στη Λάρισα τα τελευταία χρόνια, τα έργα που έχουν γίνει βελτίωσαν την κατάσταση, τόσο κυκλοφοριακά όσο και για τους πεζούς και τους ποδηλάτες αλλά άλλαξαν και την αισθητική του δημόσιου χώρου. Συγκεκριμένα είπε: «Ρωτήσατε πως βλέπουν την Λάρισα όσοι έχουν καιρό να την επισκεφτούν και την βλέπουν σήμερα;» είπε επίσης «Τα Αστικά κινούνται πολύ πιο άνετα τώρα, ενώ παλιά τα μπλοκαρίσματα ήταν συχνά» και «Η Λάρισα κατά τη γνώμη μου δεν έχει πια κυκλοφοριακό, τα μπλοκαρίσματα γίνονται ορισμένες μέρες και ώρες και πρέπει να δούμε γιατί. Η ελεγχόμενη στάθμευση συνέβαλε στην ανακούφιση του κέντρου από αυτοκίνητα και άλλαξε νοοτροπίες καταχρηστικής χρήσης του αυτοκινήτου».
Οι εξαιρετικοί επιστήμονες στο πρώτο πάνελ μίλησαν για το ΣΒΑΚ όπου με ενθουσιασμό και επαινετικά λόγια μίλησαν για την Λάρισα που είναι πρωτοπόρος πόλη στην Ελλάδα στην εφαρμογή του ΣΒΑΚ. Σταχυολογώ κάποια πράγματα του θυμάμαι από τις τοποθετήσεις: «Το ΣΒΑΚ είναι μονόδρομος και είναι υποχρεωτικό για όλες τις πόλεις στην Ελλάδα με τον νόμο του 2018. Μπράβο στη Λάρισα που έχει υλοποιήσει σε τέτοιο βαθμό το ΣΒΑΚ. Η Λάρισα είναι πρωτοπόρος στη υλοποίηση του ΣΒΑΚ. Το ΣΒΑΚ θέλει συνεχή παρακολούθηση και αναθεωρήσεις. Το ΣΒΑΚ πρέπει να αξιολογείται επιστημονικά με ειδικούς δείκτες, και όχι με τις μεμονωμένες εκτιμήσεις. Η διαβούλευση πρέπει να είναι συνεχής και σε κάθε στάδιο του ΣΒΑΚ.» Από την άλλη τονίστηκε ότι στη διαβούλευση δεν μπορεί να υπερισχύει μια μεμονωμένη γνώμη, επί λέξει ειπώθηκε: «Κανένας δεν θέλει αλλαγές οι οποίες τον αφορούν άμεσα! Η διαβούλευση πρέπει να γίνεται με επιστημονικούς κανόνες». Όλοι τόνισαν ότι το ΣΒΑΚ αλλάζει τις νοοτροπίες και σίγουρα στην αρχή θα υπάρξουν αντιδράσεις τις οποίες πρέπει να διαχειριστούμε. Το πάρκινγκ αποτελεί ένα πρόβλημα το οποίο είναι αλήθεια ότι καθυστέρησε να αντιμετωπιστεί Για τα προβλήματα του πάρκινγκ όμως υπάρχουν λύσεις (ελεγχόμενη, park and ride κλπ). Κατά τη γνώμη μου όλες οι ομιλίες ήταν μια δικαίωση για το ΣΒΑΚ της Λάρισας και την απόφαση της πόλης να βρει χρηματοδοτήσεις και να ξεκινήσει την υλοποίηση του έγκαιρα, πράγμα που καθιστά την πόλη πρωτοπόρο στην Ελλάδα. Σίγουρα το ΣΒΑΚ χρειάζεται συνεχή επιτήρηση, συνεχή διαβούλευση, αναθεωρήσεις και προσαρμογές, πάντα όμως με επιστημονική εποπτεία και μελέτη. Το ΣΒΑΚ είναι μονόδρομος για κάθε πόλη σήμερα.
«…αυτό που χρειάζεται άμεσα η Λάρισα είναι μια μελέτη σκοπιμότητας και κόστους για την απαλλαγή της από τις γραμμές του ΟΣΕ. Από ότι είδαμε οι επιστήμονες για μια τέτοια μελέτη υπάρχουν και η μελέτη αυτή δεν είναι απαγορευτικού κόστους. Αν η Λάρισα πρέπει με πάθος να διεκδικήσει κάτι από την πολιτεία αυτό δεν είναι το τραμ αλλά η λύση για τις σιδηροδρομικές γραμμές. Άσε που η λύση των γραμμών μπορεί να φέρει και το τραμ στο χώρο που θα ελευθερωθεί…»
Στο τελευταίο πάνελ μίλησαν δύο καθηγητές πανεπιστημίου, κορυφαίοι επιστήμονες σε θέματα της οδικής ασφάλειας και των μέσων σταθερής τροχιάς, πρόκειται για τους κυρίους Προφυλίδη και Ηλιού. Οι δύο καθηγητές ασχολήθηκαν με ένα πολύ σημαντικό κομμάτι των ΣΒΑΚ που είναι τα μέσα μαζικής μεταφοράς και επικεντρώθηκαν στη συζήτηση αν μπορεί στη Λάρισα μελλοντικά να υπάρξει ένα ελαφρό τραμ. Ο κ. Ηλιού γνωρίζει πολύ καλά όλες τις Θεσσαλικές πόλεις και ειδικά την Λάρισα για την οποία έχει εργαστεί μελετητικά πολλαπλώς σαν εξωτερικός συνεργάτης του δήμου Λαρισαίων επί σειρά ετών. Ο κ. Ηλιού τοποθετήθηκε σύντομα για το ΣΒΑΚ της Λάρισας, το κυκλοφοριακό και την οδική ασφάλεια της πόλης. Μίλησε ακόμα για την ανάγκη αναθεώρησης του ΣΒΑΚ και την σημασία της διαβούλευσης, αλλά και για την μεγάλη προσοχή που χρειάζεται η κάθε διαβούλευση. Τόνισε ότι οι κατακτήσεις του ΣΒΑΚ, όταν έχουν γίνει αποδεκτές από τους πολίτες, δεν μπορεί να τίθενται σε αμφισβήτηση χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση και με τόνους υψηλούς απάντησε σε αυτό που ακούστηκε από την εκπρόσωπο της τροχαίας λέγοντας : «Είναι αδιανόητο να συζητάμε να επανέλθουν οι οδοί Βενιζέλου – Φιλελλήνων – Μ. Αλεξάνδρου και Ηλιοδώρου στη πρότερη κατάσταση, δήμαρχε μην σκεφτείτε να το κάνετε».
Όσον αφορά το τραμ οι δύο επιστήμονες μίλησαν με πραγματικά στοιχεία τόνισαν ότι η συζήτηση για ένα ελαφρό τραμ στη Λάρισα δεν είναι επιστημονική φαντασία. Είπαν επίσης ότι τρεις πόλεις στη Ελλάδα σκέφτονται αυτή τη στιγμή και μπορούν να δημιουργήσουν ένα τραμ στα πλαίσια του ΣΒΑΚ. Οι πόλεις αυτές είναι: To Ηράκλειο, η Πάτρα και η Λάρισα. Οι καθηγητές παρουσίασαν μια αρχική ιδέα για τη χάραξη μιας γραμμής τραμ στη Λάρισα η οποία θα ξεκινούσε από τη Γιάννουλη και με διέλευση από σημαντικά σημεία της πόλης θα κατέληγε στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο. Η όλη αυτή γραμμή θα έχει μήκος 10 χιλιομέτρων και με μια πρόχειρη εκτίμηση ο κ. Προφυλίδης κοστολόγησε το όλο έργο σε 150 εκατομμύρια. Όπως χαρακτηριστικά είπε ο κ. Προφυλίδης: «Το κόστος δεν είναι μεγάλο, τόσο στοιχίζει μόνο το ένα χιλιόμετρο του Μετρό και μάλιστα τέτοια έργα η Ευρώπη τα χρηματοδοτεί στο 50%».
Οι επιστήμονες ανέφεραν ότι για να αρχίσει η ιδέα να γίνεται πράξη με μια πραγματική μελέτη, πρέπει να προηγηθεί μια μελέτη σκοπιμότητας η οποία θα καταδείξει αν το μετρό χρειάζεται για την πόλη όχι μόνο σήμερα αλλά επεκτείνοντας και στο εγγύς μέλλον. Επίσης πρέπει να αποδειχτεί ότι το κόστος λειτουργίας είναι τέτοιο ώστε το τραμ να καταστεί βιώσιμο. Ειλικρινά ήταν μια εξαιρετική παρουσίαση η οποία έβαζε τα πράγματα στη θέση τους. Είμαι σίγουρος ότι αν αυτή η τοποθέτηση των καθηγητών συνόδευε την αρχική προεκλογική διακήρυξη της δημοτικής αρχής για το τραμ , κανένας δε θα μπορούσε «να γελάσει με την εξαγγελία» όπως είπε στην τοποθέτηση του ο δήμαρχος. Πρέπει να τονίσουμε επίσης ότι ο κ. Προφυλίδης ανέφερε ότι ένα τέτοιο έργο θα εκτελεστεί από το κεντρικό κράτος και όχι από το δήμο. Αυτό κατά τη γνώμη μου σημαίνει ότι ο δήμος αν θέλει να προχωρήσει ένα τέτοιο έργο θα πρέπει (έχοντας έτοιμη μια θετική μελέτη σκοπιμότητας) να αρχίσει τις διεκδικήσεις από την εκάστοτε κυβέρνηση. Και όλοι γνωρίζουμε τι σημαίνει μια τέτοια διεκδίκηση!
Μια μεγάλη παράλειψη της ημερίδας ήταν η απουσία της ομάδας των μελετητών οι οποίοι σχεδίασαν το ΣΒΑΚ της Λάρισας. Να σημειώσουμε ότι η μελέτη της Λάρισας αποτέλεσε οδηγό και μοντέλο για την μετέπειτα νομική θεσμοθέτη στου ΣΒΑΚ για όλες τις πόλεις της Ελλάδας. Η μελέτη της Λάρισας αλλά και η εφαρμογή είχε ξεκινήσει περίπου 4 χρόνια πριν γίνει νόμος το ΣΒΑΚ. Από ότι γνωρίζω οι μελετητές δεν κλήθηκαν καν να παραβρεθούν και αυτό είναι και αντιεπιστημονικό και unfair. Σίγουρα είναι δικαίωμα της κάθε δημοτικής αρχής να επιλέξει άλλους μελετητές ή επιστημονικούς συμβούλους. Η ομάδα όμως που σχεδίασε το ΣΒΑΚ της Λάρισας (το οποίο μάλιστα έχει προχωρήσει σε σημαντικό βαθμό υλοποίησης) έχει το δικαίωμα να πει της γνώμη της και να απαντήσει σε κάθε ένσταση για τυχόν αστοχίες που υπάρχουν. Το να κληθούν οι μελετητές του ΣΒΑΚ δεν είναι πολιτική υποχρέωση αλλά είναι σίγουρα επιστημονική απαίτηση, πόσο μάλλον όταν ο επικεφαλής μελετητής του ΣΒΑΚ είναι κάποιος που μεγάλωσε και έζησε χρόνια στη Λάρισα.
Στην σημαντική αυτή επιστημονική ημερίδα όσο και αν επικοινωνιακά κάποιοι θέλουν να τονίσουν άλλα πράγματα αυτό που έγινε «επιστημονικά» φανερό είναι ότι: 1) Η Λάρισα είναι η πρώτη πόλη στην Ελλάδα που όχι απλά ολοκλήρωσε τις μελέτες του ΣΒΑΚ (για όλο το ευρύτερο κέντρο που βρίσκεται μέσα στο εσωτερικό δακτύλιο Ηρ. Πολυτεχνείου, Αεροδρομίου, Γεωργιάδου, Τσιόγκα, Λαγού), αλλά έχει προχωρήσει την υλοποίηση σε μέγιστο βαθμό. 2) Έχει προχωρήσει και φαίνεται να έχει μέχρι στιγμής επιτύχει το σύστημα ελεγχόμενης στάθμευσης 3) Τα έργα ΣΒΑΚ συνεχίζονται σήμερα με τις συνεχιζόμενες συμβάσεις που παρέδωσε η προηγούμενη δημοτική αρχή, αλλά και με τα σχεδιαζόμενα έργα από τη νέα δημοτική αρχή τα οποία κατατέθηκαν στο ΒΑΑ.
Κατά τη γνώμη μου η ημερίδα έδωσε ακόμα τα εξής μηνύματα:
1) Επείγει να γίνει επιστημονικά τεκμηριωμένη διαβούλευση και να προχωρήσει μια αναθεώρηση του ΣΒΑΚ (από επιστήμονες μελετητές).
2) Να προχωρήσουν λύσεις για νέα πάρκινγκ το κέντρο αλλά και περιφερειακά πάρκινγκ (park and ride).
3) Σε συνεργασία με το αστικό ΚΤΕΛ να επανασχεδιαστούν σύμφωνα με το ΣΒΑΚ τα δρομολόγια του Αστικού.
4) Να δοθεί προτεραιότητα στην κατασκευή των αξονικών ποδηλατοδρόμων σύνδεσης των συνοικιών με το κέντρο .
5) Να ανατεθούν σταδιακά μελέτες για το ΣΒΑΚ πέραν του κέντρου προς τις συνοικίες της πόλης.
6) Να ανατεθεί σε ειδικούς επιστήμονες το έργο της θέσπισης δεικτών αξιολόγησης για το ΣΒΑΚ.
7) Για το θέμα του Τραμ να ανατεθεί μια μελέτης σκοπιμότητας που να έχει γενικότερο θέμα «το ΣΒΑΚ, τα μέσα μαζικής μεταφοράς και το τραμ».
Αν και εγώ πιστεύω ότι αυτό που χρειάζεται άμεσα η Λάρισα είναι μια μελέτη σκοπιμότητας και κόστους για την απαλλαγή της Λάρισας από τις γραμμές του ΟΣΕ. Από ότι είδαμε οι επιστήμονες για μια τέτοια μελέτη υπάρχουν και η μελέτη αυτή δεν είναι απαγορευτικού κόστους. Αν η Λάρισα πρέπει με πάθος να διεκδικήσει κάτι από την πολιτεία αυτό δεν είναι το τραμ αλλά η λύση για τις σιδηροδρομικές γραμμές. Άσε που η λύση των γραμμών μπορεί να φέρει και το τραμ στο χώρο που θα ελευθερωθεί…
