«Εκείνος που με συμφιλίωσε με τη Λάρισα ήταν ο Μάκης Λαχανάς. Μέχρι τότε δεν έτρεφα καμιά νοσταλγία. Εκεί γύρω στα σαράντα λοιπόν, χάρη στη φιλία που μου πρόσφερε ο Λαχανάς και τις βόλτες μας στο Γκεντίκι άρχισα να αγαπώ πρώτα το όρος Μώψιον και μετά τους συμπολίτες μου»
Συνέντευξη στον Λάμπρο Αναγνωστόπουλο
Η Λάρισα δεν είναι απλώς τόπος για τον Σωτήρη Παστάκα αλλά βίωμα, επιστροφή και αφετηρία. Στη νέα του ποιητική συλλογή, «Λάρισα κλπ» που κυκλοφορεί από τη «Θράκα», ο ποιητής συνομιλεί με την πόλη, τους ανθρώπους και τις σκιές της, φωτίζοντας το προσωπικό και το συλλογικό μέσα από μια γραφή άμεση, βιωματική και ουσιαστική. Στη συνέντευξη που ακολουθεί για τη larissanet, ο Σωτήρης Παστάκας μιλά για την επιστροφή, τη δημιουργία, τη θέση του ποιητή σήμερα και τη βαθιά ανάγκη της λογοτεχνικής συνύπαρξης.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
Το νέο σας βιβλίο έχει στον τίτλο του τη Λάρισα. Τι σημαίνει το «κλπ»; Υποδηλώνει τις πολλές όψεις της πόλης ή κάτι ευρύτερο, υπαρξιακό;
Ελπίζω κάτι ευρύτερο. Είχα στο μυαλό μου το έργο του συμπολίτη μας Αγήνορα Αστεριάδη «Πολιτεία ή Λάρισα» και το μότο αναπαράγει ένα σημείο του πίνακα. Όπως ξέρεις, το έργο είναι ένα μεγάλο τρίπτυχο τοίχου, κι αυτή τη δομή προσπάθησα να αντιγράψω. Τα τρία μέρη του βιβλίου, θα μπορούσα να πω είναι η Λάρισα (και οποιαδήποτε άλλη πόλη), οι κάτοικοί της (ένα μικρό Spoon River) και τα περίχωρα που έγραψα με πολύ κέφι από το νεκροταφείο μέχρι τα πέντε σημεία του ορίζοντα ή αντιστρόφως. (γέλια κ.λπ.)
Πόσο αυτοβιογραφική είναι αυτή η συλλογή; Το 2013 επιστρέψατε μόνιμα στη Λάρισα και ζείτε εδώ. Τι σημαίνει για έναν ποιητή η επιστροφή στον τόπο καταγωγής μετά από δεκαετίες;
Εκείνος που με συμφιλίωσε με τη Λάρισα ήταν ο Μάκης Λαχανάς. Μέχρι τότε δεν έτρεφα καμιά νοσταλγία. Εκεί γύρω στα σαράντα λοιπόν, χάρη στη φιλία που μου πρόσφερε ο Λαχανάς και τις βόλτες μας στο Γκεντίκι άρχισα να αγαπώ πρώτα το όρος Μώψιον και μετά τους συμπολίτες μου. Έτσι, γέμισα το ιατρείο στην Αθήνα με φωτογραφίες του Τάκη Τλούπα κι άρχισα να είμαι υπερήφανος για την καταγωγή μου. Θέλω να πω, υπήρχε μια ψυχολογική διαδικασία ετών για το νόστιμον ήμαρ. Εδώ, λοιπόν, από τον Μάρτιο του 2013 και μέχρι σήμερα διανύω την πιο παραγωγική φάση της ζωής μου και είμαι ευγνώμων στην πόλη μου.
Ζούμε σε μια εποχή έντονης έκθεσης και αυτοπροβολής. Πως βλέπετε τη θέση του ποιητή σήμερα;
Ήδη ο προηγούμενος αιώνας είχε χαρακτηριστεί ως ο «αιώνας των γραφομανών». Σήμερα ζούμε στο «βασίλειο των δραστήριων μέτριων». Αυτό οφείλεται στη διαδεδομένη άποψη πως «όλοι είμαστε ποιητές» μόνο και μόνο επειδή κατέχουμε τη χρήση της γλώσσας. Κανένας όμως δεν μπορεί να ισχυριστεί πως «είμαστε όλοι πιανίστες», «είμαστε όλοι γλύπτες» ή «είμαστε όλοι αστροναύτες». Έχει εκλείψει εδώ και διακόσια χρόνια ο «ποιητής βάρδος», έχουν εκλείψει οι «μεγάλοι ποιητές» και μας μένει η ψευδαίσθηση πως είμαστε ποιητές επειδή το λέμε φωναχτά στον εαυτό μας, και ενίοτε το πιστεύουμε…
Έχετε ιδρύσει πολλά λογοτεχνικά περιοδικά με τελευταίο το Εξιτήριον. Τι είναι αυτό που σας ωθεί στη συλλογική πράξη;
Τον δρόμο των περιοδικών μού τον έδειξε ο εκδότης, τυπογράφος, χορευτής κ.λπ. Φίλιππος Βλάχος. Εκεί στα «Κείμενα» με το θράσος των είκοσι χρόνων μου τον συνάντησα για να εκδώσει τη συλλογή μου 32 σελίδων, δακτυλογραφημένη σε μια μηχανή Brother. Ένα μεγάλο ποίημα σε στυλ Άλεν Γκίνσμπεργκ. Έριξε μια ματιά, την απέρριψε ευγενικά και με συμβούλεψε να θητεύσω σε κάποιο περιοδικό πρώτα και μετά να βγάλω βιβλίο. Ακολούθησα αμέσως τη συμβουλή του και τα επόμενα χρόνια βρήκα ανταπόκριση στο «Δέντρο» του Κώστα Μαυρουδή κι αργότερα στο «Πλανόδιον» του Γιάννη Πατίλη.
Τα περιοδικά δεν είναι βιβλία, δεν γράφονται για την αιωνιότητα: είναι η κουζίνα όπου βράζουν τα καζάνια κι όλοι παλεύουν ανάμεσα στο χάος να βγάλουν μια μερίδα. Ο ένας μαθαίνει από τον άλλον. Το ίδιο προσπάθησα να αναπαράγω και στα περιοδικά που έστησα, να παθιαστούν οι νέοι με τη λογοτεχνία. Παραμένω λάτρης των έντυπων περιοδικών και συνεργάτης πρόσφατα με το «Ανωνύμως» του Βάσου Γεώργα και από το πρώτο τεύχος του περιοδικού «Αντίλογος» με τον Νίκο Λάζαρη. Δεν μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου χωρίς τη ζύμωση, τους καυγάδες, τους ενθουσιασμούς που συνοδεύουν κάθε τεύχος που πάει τυπογραφείο.
Τι σημαίνει βιωματική γραφή για εσάς; Μπορεί τελικά το βίωμα να διδαχθεί;
Η βιωματική γραφή ή γραφή της εμπειρίας βασίζεται στο βλέμμα. Γράφω ό,τι βλέπω. Από τα μαθήματα που πειραματίστηκα να κάνω στη Λάρισα και το Πήλιο θα αποφανθώ πως το βίωμα διδάσκεται, αν και την απάντηση την ήξερες μια και υπήρξες μαθητής μου. Δεν χρειάζεται να έχεις κάτι στο μυαλό σου για να γράψεις. Βγαίνεις μια βόλτα στην πόλη και γράφεις ό,τι βλέπεις. Αν βαριέσαι, κοιτάς απ’ το παράθυρο τί βλέπεις και το γράφεις.
*Η παρουσίαση του βιβλίου «Λάρισα κλπ», θα γίνει την Πέμπτη 30 Απριλίου 2026, ώρα 19:30, στη Λογοτεχνική Γωνία Λάρισας, σε συνδιοργάνωση των Εκδόσεων Θράκα και της Αντιδημαρχίας Πολιτισμού του Δήμου Λαρισαίων. Με τη συμμετοχή του Θάνου Γώγου, ποιητή, εκδότη της Θράκας, του Λάμπρου Αναγνωστόπουλου, δημοσιογράφου-συγγραφέα και του Σωτήρη Παστάκα.
