Ερωτήματα για την προετοιμασία και την οικονομική τεκμηρίωση των αλλαγών στο συνταξιοδοτικό καθεστώς
Νέα νομοθετική παρέμβαση για την προστασία των ήδη καταβαλλόμενων συντάξεων χηρείας προωθεί το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, επιχειρώντας να διασφαλίσει ότι η εφαρμογή των πρόσφατων συνταξιοδοτικών ρυθμίσεων δεν θα οδηγήσει σε μειώσεις. Ωστόσο, η προτεινόμενη διάταξη έχει προκαλέσει αντιδράσεις στη δημόσια διαβούλευση, καθώς δικαιούχοι συντάξεων λόγω θανάτου πριν από τις 13 Μαΐου 2016 καταγγέλλουν ότι εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται διαφορετικά και ζητούν την επέκταση των ευνοϊκών μέτρων σε όλους τους συνταξιούχους χηρείας.
Η νέα ρύθμιση περιλαμβάνεται στο άρθρο 40 του νομοσχεδίου του υπουργείου Εργασίας, με τίτλο «Κανόνες στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας – Προστασία εργαζομένων στις πλατφόρμες – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/2831 – Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις – Λοιπές διατάξεις», το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση στις 5 Νοεμβρίου 2026. Η διαβούλευση θα παραμείνει ανοικτή έως την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026, με τα σχόλια που έχουν ήδη κατατεθεί να αναδεικνύουν τις έντονες διαμαρτυρίες δικαιούχων για τις διαφοροποιήσεις που εξακολουθούν να υφίστανται στο καθεστώς των συντάξεων χηρείας.
Σύμφωνα με το άρθρο 40, με τίτλο «Συμπληρωματική προστασία δικαιούχων σύνταξης λόγω θανάτου», τα ποσά που προκύπτουν από την εφαρμογή του άρθρου 91 του νόμου 5322/2026 στις ήδη καταβαλλόμενες συντάξεις λόγω θανάτου δεν επιτρέπεται να είναι χαμηλότερα από εκείνα που είχαν διαμορφωθεί στις 31 Αυγούστου 2026. Ειδικότερα, η προτεινόμενη διάταξη ορίζει:
«Τα ποσά που προκύπτουν κατ’ εφαρμογή του άρθρου 91 του ν. 5322/2026 (Α΄ 117), περί προστασίας δικαιούχων σύνταξης λόγω θανάτου, επί των ήδη καταβαλλομένων συντάξεων λόγω θανάτου, δεν μπορούν να υπολείπονται των ποσών, όπως αυτά είχαν διαμορφωθεί την 31η Αυγούστου 2026».
Με τη συγκεκριμένη πρόβλεψη θεσπίζεται ουσιαστικά ένα προστατευτικό όριο, ώστε οι συντάξεις που ήδη καταβάλλονται να μην υποχωρήσουν κάτω από τα ποσά της 31ης Αυγούστου 2026 εξαιτίας της εφαρμογής του προηγούμενου νόμου.
Πρόκειται για συμπληρωματική παρέμβαση σε πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση, γεγονός που έχει προκαλέσει ερωτήματα στη δημόσια διαβούλευση σχετικά με την προετοιμασία και την οικονομική τεκμηρίωση των αλλαγών στο συνταξιοδοτικό καθεστώς.
Οι συντάξεις χηρείας πριν από τις 13 Μαΐου 2016
Το βασικό σημείο των αντιδράσεων αφορά τους δικαιούχους συντάξεων λόγω θανάτου πριν από τις 13 Μαΐου 2016, ημερομηνία που συνδέεται με την εφαρμογή του νόμου 4387/2016, γνωστού ως νόμου Κατρούγκαλου.
Σύμφωνα με όσα επισημαίνουν πολίτες που συμμετέχουν στη διαβούλευση, η πρόσφατη νομοθετική παρέμβαση δεν αντιμετωπίζει τις διαφοροποιήσεις που εξακολουθούν να ισχύουν για τους παλαιότερους δικαιούχους συντάξεων χηρείας. Όπως υποστηρίζουν, οι συγκεκριμένοι συνταξιούχοι παραμένουν εκτός των ευνοϊκών ρυθμίσεων που αφορούν την κατάργηση περικοπών λόγω εργασίας ή λήψης δεύτερης σύνταξης. Οι διαμαρτυρόμενοι κάνουν λόγο για δημιουργία «συνταξιούχων δύο ταχυτήτων», τονίζοντας ότι η ημερομηνία θανάτου του ασφαλισμένου δεν θα πρέπει να αποτελεί κριτήριο για τη διαφορετική μεταχείριση των επιζώντων συζύγων. Παράλληλα, ζητούν να επεκταθεί το ευνοϊκό καθεστώς και στις παλαιότερες συντάξεις χηρείας, με ενιαίο ποσοστό αναπλήρωσης 70% και πρόβλεψη κατώτατου ορίου προστασίας.
Αρκετά από τα σχόλια επικεντρώνονται στην ανάγκη δημοσιοποίησης οικονομικών και αναλογιστικών στοιχείων από το υπουργείο Εργασίας. Οι συμμετέχοντες στη διαβούλευση ζητούν να γνωστοποιηθεί ο ακριβής αριθμός των δικαιούχων συντάξεων χηρείας ανά κατηγορία, καθώς και το δημοσιονομικό κόστος που θα προέκυπτε από την πλήρη επέκταση των ευνοϊκών ρυθμίσεων σε όσους συνταξιοδοτήθηκαν λόγω θανάτου πριν από τις 13 Μαΐου 2016. Επίσης, θέτουν ζήτημα αναλογιστικής τεκμηρίωσης της επιλογής να διατηρείται διαφορετικό καθεστώς ανάλογα με τον χρόνο θεμελίωσης του συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Σχόλια αναφέρουν ότι η προτεινόμενη διάταξη επιχειρεί να διορθώσει αστοχίες του προηγούμενου νόμου, χωρίς ωστόσο να αντιμετωπίζει το ζήτημα των παλαιότερων συντάξεων χηρείας.
Οι αντιδράσεις αναμένεται να συνεχιστούν έως την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης στις 19 Νοεμβρίου, με βασικό αίτημα την επανεξέταση του πλαισίου για τις παλαιότερες συντάξεις χηρείας. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν το υπουργείο Εργασίας θα περιοριστεί στη συμπληρωματική προστασία των ήδη καταβαλλόμενων ποσών ή εάν θα προχωρήσει σε ευρύτερες αλλαγές, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις διαφοροποιήσεις που καταγγέλλουν οι δικαιούχοι.
Θανάσης Κουκάκης
