Toυ Αντώνη Ψάλτη
Χρήστος Λούκος, «ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ», εκδ. ΜΙΕΤ 2021. Όταν ο Λούκος είδε την ταινία του Σμαραγδή για τον Καποδίστρια μεταξύ άλλων είπε, τσιτάρω από μνήμης, ότι ο ενθουσιασμός των Ελλήνων για την ταινία οφείλεται στην πλήρη άγνοια της ιστορίας. Δεν θα διαφωνήσω μαζί του και γενικότερα. Πάσχει μεγάλο μέρος των Ελλήνων από έλλειψη ιστορικής αλήθειας και από ανάγκη εύρεσης ειδώλων.
Πόσοι άραγε από όσους την 25η Μαρτίου βγαίνουν στους δρόμους με σημαίες και ρίγη ελληνικότητας γνωρίζουν, ας πούμε δύο πολύ χαρακτηριστικά του ’21, ότι υπήρξαν κατά την διάρκεια της επανάστασης δύο εμφύλιοι, ο ένας δε αιματηρός και με ευθύνη του Μακρυγιάννη (καίτοι όχι και τόσο ιδιοτελής, επίσης «αγιοποιημένος», και με ευθύνη της περίφημης γενιάς του ’30), και ότι ουδείς, μα ουδείς όμως, εκ των αγωνιστών, από τον πιο υψηλόβαθμο οπλαρχηγό ή πρόκριτο μέχρι τον απλό στρατιώτη δεν πολέμησε άνευ μισθού – και όταν αυτός έλειπε δεν δίσταζαν αρκετοί διάσημοι να πολεμήσουν στο πλευρό των Οθωμανών – και όχι για την πατρίδα; Τούτα δεν ακυρώνουν την μεγάλη αυτή ιστορική στιγμή, αλλά ας μην ανάβουμε πυρσούς θαυμασμού εκεί που υπήρχε κυρίως συμφέρον. Σχετικά με τη μελέτη του Λούκου για τον Καποδίστρια να σημειωθεί ότι αφενός μεν πρόκειται για ένα έργο ζωής, πενήντα έτη ασχολείται επιστημονικά με τον πρώτο κυβερνήτη ο Λούκος, αφετέρου ότι πανθομολογούμενα είναι η εγκυρότερη ιστορική βιογραφία για τον Καποδίστρια. Ψυχρός, απόλυτα επιστημονικός, με βιβλιογραφία και πηγές που ξεπερνάνε τις πενήντα σελίδες, χωρίς να ευλογεί, αλλά ούτε και να αναθεματίζει, ο Λούκος μας δίνει το πιο αντικειμενικό ιστορικό ντοκουμέντο για την αμφιλεγόμενη αυτή πολιτική προσωπικότητα. Ας επανέλθω στα λόγια του Λούκου και ας πω ότι πολλά, ή και σχεδόν όλα, από όσα μας λέγανε στο σχολείο για τον Καποδίστρια, είναι παντελώς μυθεύματα για να στηριχτεί το εθνικό αφήγημα, αυτό δηλαδή που «περήφανο» συνοδεύει τις σημαίες στην παρέλαση της 25ης Μαρτίου.
